ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਖਬਰ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਦੇਸ਼ ਦੇ **60%** ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਆਪਣੀ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਕਮਾਈ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਸਿਰਫ਼ EMI ਚੁਕਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, **40%** ਲੋਕ ਪੁਰਾਣਾ ਕਰਜ਼ਾ ਉਤਾਰਨ ਲਈ ਨਵਾਂ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਗੰਭੀਰ ਵਿੱਤੀ ਜੋਖਮ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੱਧ ਵਰਗ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਡੂੰਘਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਰਜ਼ਦਾਰਾਂ ਕੋਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਈ ਕੋਈ 'ਬਫਰ' ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ। ਜਦੋਂ 60% ਆਮਦਨ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਆਜ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਭਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਵਿੱਤੀ ਝਟਕਾ ਵੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਬਜਟ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਜਾਲ (Debt Trap)
ਸਥਿਤੀ ਉਦੋਂ ਹੋਰ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ 40% ਲੋਕ ਪੁਰਾਣੇ ਕਰਜ਼ੇ ਨੂੰ ਮੋੜਨ ਲਈ ਨਵੇਂ ਲੋਨ ਜਾਂ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ 'ਰਿਵਾਲਵਿੰਗ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਟ੍ਰੈਪ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਆਜ ਉੱਤੇ ਵਿਆਜ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਪਹਾੜ ਹੋਰ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ 'Buy Now, Pay Later' ਵਰਗੀਆਂ ਸਕੀਮਾਂ ਇਸ ਮੁਸੀਬਤ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?
ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਰਜ਼ਾ ਐਸ਼ੋ-ਆਰਾਮ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਲਈ ਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ:
- 26% ਕਰਜ਼ਾ ਮੈਡੀਕਲ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਕਾਰਨ।
- 22% ਵਿਆਹਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਰਗੇ ਨਿੱਜੀ ਖਰਚਿਆਂ ਲਈ।
- 18% ਨੌਕਰੀ ਜਾਣ ਜਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਘਾਟੇ ਕਾਰਨ।
ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨਵੀਂ ਦੇਣਦਾਰੀ (Liability) ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਨਕਦ ਪ੍ਰਵਾਹ (Cash Flow) ਦੀ ਜਾਂਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ (Debt-to-Income Ratio) 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਜ਼ਰੂਰੀ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਫੰਡ ਬਣਾਉਣਾ ਹੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਣਨੀਤੀ ਹੈ।