ਹਾਲ ਹੀ 'ਚ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਵਿਭਾਗ (Income Tax Department) ਹਾਊਸ ਰੈਂਟ ਅਲਾਊਂਸ (HRA) ਦੇ ਕਲੇਮਾਂ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਭਾਗ ਡਾਟਾ ਐਨਾਲਿਟਿਕਸ (Data Analytics) ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਰਿਟਰਨ 'ਚ ਗੜਬੜੀ ਫੜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਰੈਂਟ ਐਗਰੀਮੈਂਟ, ਰਸੀਦਾਂ ਅਤੇ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਦੇ PAN ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ AIS ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਯਾਦ ਰਹੇ, ਨਵੇਂ ਟੈਕਸ ਢਾਂਚੇ (New Tax Regime) 'ਚ HRA ਛੋਟ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਕੀ ਹੈ ਨਵਾਂ?
ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2025-26 ਲਈ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਰਿਟਰਨ (ITR) ਭਰਨ ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ, ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਵਿਭਾਗ (Income Tax Department) ਨੇ ਹਾਊਸ ਰੈਂਟ ਅਲਾਊਂਸ (HRA) ਦੇ ਕਲੇਮਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਾਫੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਟੈਕਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੁਣ ਐਡਵਾਂਸ ਡਾਟਾ ਐਨਾਲਿਟਿਕਸ (Data Analytics) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ salaried ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ HRA ਕਲੇਮਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਐਨੂਅਲ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਸਟੇਟਮੈਂਟ (AIS) ਅਤੇ ਫਾਰਮ 26AS 'ਚ ਦਰਜ ਵਿੱਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਦੱਸੇ ਗਏ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਦੁਆਰਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਆਮਦਨ ਜਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਤੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਜਾਂ ਸਕਰੂਟਨੀ ਨੋਟਿਸ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਵਾਂ ਟੈਕਸ ਢਾਂਚਾ: ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਫਰਕ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟੈਕਸਪੇਅਰਜ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਉਲਝਣ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਟੈਕਸ ਢਾਂਚੇ (Old and New Tax Regimes) ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਟੈਕਸ ਢਾਂਚੇ, ਜੋ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਟੈਕਸਪੇਅਰਜ਼ ਲਈ ਡਿਫਾਲਟ ਵਿਕਲਪ ਹੈ, ਦੇ ਤਹਿਤ HRA ਦੀ ਛੋਟ (exemption) ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਕਈ ਟੈਕਸਪੇਅਰਜ਼ ਨਵੇਂ ਟੈਕਸ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਚੁਣਦੇ ਹੋਏ ਅਣਜਾਣੇ 'ਚ HRA ਕਲੇਮ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਟੈਕਸ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਘੱਟ ਟੈਕਸ ਭੁਗਤਾਨ ਲਈ ਨੋਟਿਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ITR ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਟੈਕਸ ਢਾਂਚਾ HRA ਕਟੌਤੀ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਜ਼ਰੂਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼
ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਪੁਰਾਣੇ ਟੈਕਸ ਢਾਂਚੇ ਅਧੀਨ ਯੋਗ (eligible) ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ (documentation) ਟੈਕਸ ਨੋਟਿਸਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਬਚਾਅ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲਾਈਨ ਹੈ। ਟੈਕਸਪੇਅਰਜ਼ ਨੂੰ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਅਸਲ ਕਿਰਾਇਆ ਰਸੀਦਾਂ (rent receipts) ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੈਧ ਰੈਂਟਲ ਐਗਰੀਮੈਂਟ (rental agreement) ਹੋਵੇ। ₹1 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਸਲਾਨਾ ਕਿਰਾਏ ਲਈ, ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਦਾ ਪਰਮਾਨੈਂਟ ਅਕਾਊਂਟ ਨੰਬਰ (PAN) ਦੇਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਟੈਕਸ ਵਿਭਾਗ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਦੇ PAN ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਫਾਈਲਿੰਗ ਨਾਲ ਮੈਚ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਕਿਰਾਏ ਦੀ ਆਮਦਨ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਵੀ ਅਸੰਗਤਤਾ (discrepancy) ਸਕਰੂਟਨੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਆਮ ਗਲਤੀਆਂ ਅਤੇ ਰੈੱਡ ਫਲੈਗਸ
ਟੈਕਸ ਅਧਿਕਾਰੀ 'ਨਕਲੀ' (sham) ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੋ ਕਲੇਮ ਅਕਸਰ ਫਲੈਗ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਜਾਂ ਕਰੀਬੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਰਾਇਆ ਦੇਣਾ, ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਅਸਲ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਕਾਰਨ ਦੇ ਖੁਦ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਜਾਇਦਾਦ ਲਈ HRA ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਡਾਟਾ ਐਨਾਲਿਟਿਕਸ ਸਿਸਟਮ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਕੀ