ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹਾਲੀਆ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਿਟਰਨ ਕਾਰਨ ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵੱਲ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰ, ਪਿਛਲੇ ਜੇਤੂਆਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨਾ ਅਕਸਰ ਇਕਾਗਰਤਾ (concentration) ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਚੱਕਰਾਂ (market cycles) ਦੇ ਜੋਖਮਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 'recency bias' ਅਤੇ 'mean reversion' ਵਰਗੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਕੀ ਹੋਇਆ?
ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (Investors) ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਵਿੱਚ ਗਲੋਬਲ ਸਟਾਕ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਅਕਸਰ ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਗਲੋਬਲ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਸਟਾਕਾਂ ਜਾਂ ਸੂਚਕਾਂਕ (indices) ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਗਲੋਬਲ ਵਿਭਿੰਨਤਾ (diversification) ਜੋਖਮ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵੈਧ ਨਿਵੇਸ਼ ਰਣਨੀਤੀ ਹੈ, ਵਿੱਤੀ ਮਾਹਰ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਨਿਵੇਸ਼ ਫੈਸਲੇ ਲੈਂਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ ਹਾਲੀਆ ਉੱਚ ਰਿਟਰਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਾ ਰਹਿਣ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
'Recency Bias' ਦਾ ਖਤਰਾ
'Recency bias' ਇੱਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਰੁਝਾਨ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਸੰਪਤੀ (asset) ਜਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਭਵਸ਼ਿਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਰਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਅਕਸਰ ਇਸ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਡਰਲਾਈੰਗ ਜੋਖਮਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖੇ ਬਿਨਾਂ ਉੱਚ-ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੂਚਕਾਂਕ ਜਾਂ ਸਟਾਕਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, MSCI ਤਾਈਵਾਨ ਇੰਡੈਕਸ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲਾਭ ਦਿਖਾਇਆ, ਪਰ ਉਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਇੱਕੋ ਕੰਪਨੀ, ਤਾਈਵਾਨ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ (TSMC) ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਇਕੱਲਾ ਸਟਾਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੂਰਾ ਸੂਚਕਾਂਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ S&P 500 ਸੂਚਕਾਂਕ ਵਿੱਚ ਦੇਖੇ ਗਏ ਲਾਭਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ Alphabet, Amazon, ਅਤੇ NVIDIA ਵਰਗੇ ਮੈਗਾ-ਕੈਪ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਸਟਾਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਕੁਝ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵਿਆਪਕ ਸੂਚਕਾਂਕ ਦਾ ਰਿਟਰਨ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
'Mean Reversion' ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ
'Mean reversion' ਇੱਕ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਲਪ ਹੈ ਜੋ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਪਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਰਿਟਰਨ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਔਸਤ (long-term averages) ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ, ਭਾਵੇਂ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ, ਅਕਸਰ ਅਸਥਾਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਜੋ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਨਾਟਕੀ ਛਲਾਂਗ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਸੁਧਾਰ (correction) ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਦੇਸ਼, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਤੁਰਕੀ, ਅਤੇ ਨਾਈਜੀਰੀਆ, ਨੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੈਟਰਨ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਇੱਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਗਾਤਾਰ ਸਾਲ ਦਰ ਸਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਸਬਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅੱਜ ਆਕਰਸ਼ਕ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੱਲ੍ਹ ਦਾ ਲੀਡਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਸਬਕ
ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸਟਾਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੇ ਵੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਖੜੋਤ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਦੌਰ ਦੇਖੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, 1993 ਤੋਂ 2003, ਜਾਂ 2008 ਤੋਂ 2014 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਦੌਲਤ ਸਿਰਜਣਾ (wealth creation) ਸਮਤਲ ਜਾਂ ਹੌਲੀ ਸੀ। ਇਹ 'ਸੋਕਾ' ਦੌਰ ਇਕੁਇਟੀ ਚੱਕਰ (equity cycle) ਦਾ ਇੱਕ ਆਮ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਇਹਨਾਂ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਿਆ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਰਿਟਰਨ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ 'ਤੇ ਖਰਾ ਨਹੀਂ ਉਤਰਦੇ। ਨਿਵੇਸ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ (decadal perspective) ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਦਸ ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ—ਨਾ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਨਾ।
ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਵਿਹਾਰਕ ਜੋਖਮ
ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਕਈ ਕਾਰਕ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਅਕਸਰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ, ਗਲੋਬਲ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੁਦਰਾ ਜੋਖਮ (currency risk) ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਮੁੱਲ ਰੁਪਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ, ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਟੈਕਸ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ (tax implications) ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਡਿਵੀਡੈਂਡ ਅਤੇ ਕੈਪੀਟਲ ਗੇਨਸ ਘਰੇਲੂ ਸੰਪਤੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਟੈਕਸਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲਿਬਰੇਲਾਈਜ਼ਡ ਰੇਮਿਟੈਂਸ ਸਕੀਮ (LRS) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਲਾਗਤਾਂ (transaction costs), ਰੇਮਿਟੈਂਸ ਲਈ ਬੈਂਕ ਚਾਰਜਾਂ, ਅਤੇ ਸਰੋਤ 'ਤੇ ਸੰਭਾਵੀ ਟੈਕਸ ਕਲੈਕਸ਼ਨ (TCS) ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਵੇਸ਼ 'ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਰਿਟਰਨ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲਾਗਤਾਂ ਅਤੇ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ ਛੋਟੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੁਝਾਨਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਹੋਣਾ ਹੋਰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਟਰੈਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਹਾਲੀਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੰਪਤੀ ਵੰਡ (asset allocation) ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਮਾਨੀਟਰੇਬਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਗਲੋਬਲ ਸੰਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਨੂੰ ਵਿਭਿੰਨ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ ਉਹੀ ਜੋਖਮਾਂ ਦਾ ਐਕਸਪੋਜ਼ਰ ਜੋੜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਇਹ ਟਰੈਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਲੋਬਲ ਵੰਡ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਦੌਲਤ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ, ਰਣਨੀਤਕ ਹਿੱਸਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਇੱਕ ਵੱਡਾ, ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ। ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਦੇ ਟੀਚਿਆਂ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨਾ, ਟੈਕਸ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ, ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹੋਰੀਜ਼ਨ (time horizon) ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ, ਹਾਲੀਆ ਖਬਰਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਪੈਸੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕੇ ਹਨ।
