GIFT ਸਿਟੀ ਰਾਹੀਂ ਏਸ਼ੀਆ 'ਚ ਨਿਵੇਸ਼: ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵੇਗਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਰਚਾ?

GIFT ਸਿਟੀ ਰਾਹੀਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਆਕਰਸ਼ਕ ਵਿਕਲਪ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਵੱਲੋਂ ਲਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਇਸ ਰਾਹ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੱਡੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਖਰਚਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਰੂਰ ਜਾਣ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਹੈ 'ਟੈਕਸ ਕਲੈਕਟਿਡ ਐਟ ਸੋਰਸ' (TCS)। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 'ਚ ₹10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਰਕਮ ਵਿਦੇਸ਼ ਭੇਜਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਵਾਧੂ ਰਕਮ 'ਤੇ 20% TCS ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਹ ਪੈਸਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਿਵੇਸ਼ 'ਚੋਂ ਹੀ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਚ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂੰਜੀ (Capital) ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, GIFT ਸਿਟੀ 'ਚ ਉਪਲਬਧ ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਐਕਸਪੈਂਸ ਰੇਸ਼ੀਓ (Expense Ratio) ਅਕਸਰ 1.5% ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 3.5% ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਡੋਮੇਸਟਿਕ ਇੰਡੈਕਸ ਫੰਡਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਫੀਡਰ ਫੰਡਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।

ਤਾਂ ਫਿਰ GIFT ਸਿਟੀ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਕਿਉਂ? ਸਿੱਧਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬ੍ਰੋਕਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ 'ਚ ਜਿੱਥੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੇਪਰਵਰਕ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ (Forex) ਖਰਚੇ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ GIFT ਸਿਟੀ ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਕੰਪਲਾਇੰਸ (Compliance) ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ PIS ਅਕਾਊਂਟ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ ਅਤੇ Non-Resident Indians (NRIs) ਲਈ ਟੈਕਸ ਫਾਈਲਿੰਗ ਵੀ ਸੌਖੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। DSP Global Equity Fund ਵਰਗੇ ਫੰਡ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਐਕਸਪੈਂਸ ਰੇਸ਼ੀਓ 1.75% ਅਤੇ 1% ਐਗਜ਼ਿਟ ਲੋਡ ਹੈ, GIFT ਸਿਟੀ ਰਾਹੀਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। GIFT ਸਿਟੀ 'ਚ GST, STT ਅਤੇ TDS ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਟੈਕਸਾਂ ਤੋਂ ਛੋਟ ਵੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ NRIs ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚ ਜਿੱਥੇ ਕੈਪੀਟਲ ਗੇਨਜ਼ ਟੈਕਸ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਏਸ਼ੀਆਈ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਾਪਾਨ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਤਾਈਵਾਨ 'ਚ ਆ ਰਹੀ ਤੇਜ਼ੀ ਇਸ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ, ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸੀਮਾ (Limitation) ਇਹ ਹੈ ਕਿ GIFT ਸਿਟੀ 'ਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਸਿਰਫ਼ ਉੱਥੇ ਉਪਲਬਧ IFSC ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿੱਧੇ ਬ੍ਰੋਕਰੇਜ ਰਾਹੀਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਸਟਾਕਸ ਤੇ ETFs 'ਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, GIFT ਸਿਟੀ ਰਾਹੀਂ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਆਪਣੇ ਜੋਖਮ (Risks) ਵੀ ਹਨ। 20% TCS ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੂੰਜੀ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਬੋਝ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ GIFT ਸਿਟੀ ਫੰਡਾਂ ਦੇ ਐਕਸਪੈਂਸ ਰੇਸ਼ੀਓ 2% ਤੋਂ 3.5% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਘਰੇਲੂ ਇੰਡੈਕਸ ਫੰਡਾਂ (0.1-0.5%) ਜਾਂ ਐਕਟਿਵਲੀ ਮੈਨੇਜਡ ਫੰਡਾਂ (0.5-1.5%) ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ। ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਰਚਾ ਅਤੇ ਸੀਮਤ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਿਕਲਪ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ GIFT ਸਿਟੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ ਜੋ ਟੈਕਸ ਲਾਭ ਜਾਂ USD ਐਸੇਟਸ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ 'ਤੇ ਖਰਚਾ ਘਟਾਉਣ ਲਈ। ਜਿਹੜੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਆਪਣੇ ਸਟਾਕ ਚੋਣ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਕੰਟਰੋਲ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ GIFT ਸਿਟੀ ਦੇ ਪੂਲਡ ਫੰਡ ਅਤੇ ਉੱਚ ਫੀਸਾਂ ਬਿਹਤਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ। ਯੂਐਸ-ਆਧਾਰਿਤ NRIs ਲਈ PFIC ਵਰਗੇ ਨਿਯਮਾਂ (Regulatory complexities) ਕਾਰਨ ਟੈਕਸ ਦਾ ਬੋਝ ਵੀ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ GIFT ਸਿਟੀ ਫੰਡ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੈਕਸ-ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਇਹ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਦੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਟੈਕਸੇਬਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ 'ਚ, GIFT ਸਿਟੀ 'ਚ ਟੈਕਸ ਛੋਟਾਂ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, GIFT ਸਿਟੀ ਦੀ ਅਪੀਲ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਸਿੱਧੇ ਗਲੋਬਲ ਨਿਵੇਸ਼ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਲਾਗਤ-ਲਾਭ ਅਨੁਪਾਤ (Cost-benefit ratio) ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਲੋਬਲ ਐਕਸਪੋਜ਼ਰ ਲਈ ਇੱਕ ਰੈਗੂਲੇਟਿਡ ਚੈਨਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਅਸਲ ਕੀਮਤ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਰੇ ਖਰਚਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੀਸਾਂ ਅਤੇ ਅਸਿੱਧੇ ਨੁਕਸਾਨਾਂ, ਦੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਗਣਨਾ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ।