ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਇਹ ਗਲਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਨਾਮਜ਼ਦ ਵਿਅਕਤੀ (Nominee) ਨੂੰ ਹੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ Nominee ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਦਾ 'ਕਸਟੋਡੀਅਨ' ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ। ਆਪਣੇ ਬੈਂਕ, ਡੀਮੈਟ ਅਤੇ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਸੀਅਤ (Will) ਤਿਆਰ ਰੱਖਣਾ ਕਿੰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਹੈ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਬੈਂਕ ਜਾਂ ਡੀਮੈਟ ਖਾਤਾ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ਼ 'Nomination' ਵਾਲੇ ਖਾਨੇ ਨੂੰ ਭਰ ਕੇ ਹੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਖਤਮ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੁੱਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅੜਚਣਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
Nominee ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰੱਖਿਅਕ ਹੈ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਲਤੀ ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ Nominee ਹੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਅਸਲੀ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ। ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, Nominee ਇੱਕ 'ਟਰੱਸਟੀ' ਜਾਂ 'ਕਸਟੋਡੀਅਨ' ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਖਾਤਾ ਧਾਰਕ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਫਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ ਕੋਈ ਵਸੀਅਤ (Will) ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੰਪਤੀ ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੰਡੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਭਾਵੇਂ Nominee ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਬਿਨਾਂ ਵਸੀਅਤ ਦੇ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਾਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਝਗੜੇ ਹੋਣ ਦਾ ਡਰ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਹਰ ਖਾਤੇ ਲਈ ਵੱਖਰੀ ਚੌਕਸੀ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੇ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਤੁਹਾਡੇ ਡੀਮੈਟ ਖਾਤੇ ਜਾਂ ਮਿਊਚਲ ਫੰਡ ਫੋਲੀਓ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਅਪਡੇਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਅਪਡੇਟ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। SEBI ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਡੀਮੈਟ ਅਤੇ ਮਿਊਚਲ ਫੰਡਾਂ ਲਈ 3 Nominees ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਰ ਇੱਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ (Percentage) ਵੀ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਪਡੇਟ
ਵਿਆਹ, ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਜਨਮ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ Nominee ਦੀ ਮੌਤ ਵਰਗੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਨਾਬਾਲਗ (Minor) ਨੂੰ Nominee ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤ (Guardian) ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਲਿਕਵਿਡਿਟੀ ਫਸ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਵਸੀਅਤ (Will) ਦਾ ਮਹੱਤਵ
ਸਿਰਫ਼ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਵਸੀਅਤ ਹੀ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਕਮਾਈ ਸਹੀ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇ। ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਪਤੀਆਂ, ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਚੀ ਤਿਆਰ ਰੱਖੋ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸਹੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਅਤੇ ਵਸੀਅਤ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਬੇਲੋੜੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਖਰਚਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।