ਬੈਂਕ, ਡੀਮੈਟ ਅਤੇ ਮਿਉਚੁਅਲ ਫੰਡ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨਾਮੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਝਮੇਲੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਨਾਮੀਨੀ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਕਸਟੋਡੀਅਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਾਰਿਸ (Legal Heir) ਨਹੀਂ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਬੈਂਕ, ਡੀਮੈਟ ਜਾਂ ਮਿਉਚੁਅਲ ਫੰਡ ਖਾਤੇ ਖੋਲ੍ਹਣ ਸਮੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਆਸਾਨ ਰਸਤਾ ਚੁਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਇੱਕੋ ਨਾਮੀਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਤਾਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਾਮੀਨੀ ਬਨਾਮ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਾਰਿਸ
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਨਾਮੀਨੀ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਾਰਿਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਫਰਕ ਹੈ। SEBI ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਾਮੀਨੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟਰੱਸਟੀ ਜਾਂ ਕਸਟੋਡੀਅਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਜਾਇਦਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਫੰਡਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਭੇ ਅਤੇ Will ਜਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਅਸਲ ਵਾਰਿਸਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਵੇ।
ਜੇਕਰ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਨੇ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਨਾਮੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਪਰ Will ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਾਇਦਾਦ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ Will ਨੂੰ ਹੀ ਤਰਜੀਹ ਮਿਲੇਗੀ। ਜਦੋਂ ਨਾਮੀਨੇਸ਼ਨ ਅਤੇ Will ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ, ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਵਾਦ ਅਤੇ ਦੇਰੀ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਸਟੈਂਡਰਡ ਨਾਮੀਨੇਸ਼ਨ ਦੇ ਖਤਰੇ
ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਇੱਕੋ ਨਾਮੀਨੀ ਰੱਖਣਾ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਤੀ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਘਰ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਲਈ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਪਤਨੀ ਨਾਮੀਨੀ ਸਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਰੱਖੇ ਗਏ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਨਾਮੀਨੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਈ ਵਾਰ ਸਾਲਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਨਾਮੀਨੇਸ਼ਨ ਪੁਰਾਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਆਹ, ਤਲਾਕ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਗੁਜ਼ਰ ਜਾਣ ਵਰਗੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਆਪਣੀ ਨਾਮੀਨੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਭੁੱਲ ਹੈ।
ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਲਾਨ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਈਏ?
ਨਾਮੀਨੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਕਾਗਜ਼ੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾ ਸਮਝੋ, ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਪਲਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਓ। ਸਾਰੇ ਖਾਤਿਆਂ ਅਤੇ ਨਾਮੀਨੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੈਂਟਰਲਾਈਜ਼ਡ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖੋ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੇ, ਆਪਣੀ ਨਾਮੀਨੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ। ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਨਾਮੀਨੇਸ਼ਨ ਕਦੇ ਵੀ Will ਦਾ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਇੱਕ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਗਈ Will ਹੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਅਜ਼ੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।