ਕਈ ਕਰਮਚਾਰੀ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਹਨ ਕਿ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਗੈਪ ਦੌਰਾਨ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ EPF ਵਿਆਜ ਟੈਕਸਯੋਗ (Taxable) ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਟ੍ਰੀਬਿਊਸ਼ਨ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਮਿਲਿਆ ਵਿਆਜ 'Income from Other Sources' ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਟੈਕਸ ਦਾ ਬੋਝ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਕਰਮਚਾਰੀ Employees' Provident Fund (EPF) ਨੂੰ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਲਈ ਇੱਕ ਟੈਕਸ-ਫ੍ਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ 'ਤੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਵਿਆਜ ਟੈਕਸ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਕੰਟ੍ਰੀਬਿਊਸ਼ਨ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਟੈਕਸ ਦੇ ਨਿਯਮ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਟੈਕਸ ਦੇਣ ਦੀ ਨੌਬਤ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਵਿਆਜ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਕਦੋਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ?
ਜਿਸ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ EPF ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਾਸ਼ੀ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਵਿਆਜ 'Income from Other Sources' ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਦੁਬਾਰਾ ਨੌਕਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਕੰਟ੍ਰੀਬਿਊਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਟੈਕਸੇਬਲ ਬਨਾਮ ਇਨ-ਆਪਰੇਟਿਵ (Inoperative) ਖਾਤਾ
ਟੈਕਸੇਬਲ ਖਾਤਾ ਅਤੇ ਇਨ-ਆਪਰੇਟਿਵ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਖਾਤਾ ਇਨ-ਆਪਰੇਟਿਵ ਉਦੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵਿਆਜ ਮਿਲਣਾ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 55 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 36 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਵਿਆਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਸੀਮਾ 58 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾਤਾ ਡੋਰਮੈਂਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਟੈਕਸ ਫਾਈਲਿੰਗ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਟੈਕਸ ਭਰਨ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਦੋ ਰਾਹ ਹਨ: 'ਅਕਰੂਅਲ ਬੇਸਿਸ' (Accrual Basis) ਜਾਂ 'ਰਿਸੀਪਟ ਬੇਸਿਸ' (Receipt Basis)। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ ਪੈਸੇ ਕਢਵਾਉਣ ਵੇਲੇ ਟੈਕਸ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸੰਚਤ ਵਿਆਜ (Cumulative interest) ਤੁਹਾਨੂੰ ਉੱਚੇ ਟੈਕਸ ਸਲੈਬ ਵਿੱਚ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਹਰ ਸਾਲ ਅਕਰੂਅਲ ਬੇਸਿਸ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਦਿਖਾਉਣ ਨਾਲ ਟੈਕਸ ਦਾ ਬੋਝ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਿਫ਼ਾਇਤੀ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।