ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਘਾਟੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੈਲਰੀ (Salary Income) ਦੇ ਟੈਕਸ ਨਾਲ ਐਡਜਸਟ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹੋ? ਭਾਰਤੀ ਟੈਕਸ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੈਪੀਟਲ ਗੇਨ ਅਤੇ ਬਿਜ਼ਨਸ ਲੋਸ ਦੇ ਸੈੱਟ-ਆਫ ਦੇ ਨਿਯਮ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਅਕਸਰ ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਸੈਲਰੀ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਆਮਦਨ ਨਾਲ ਐਡਜਸਟ ਕਰਕੇ ਟੈਕਸ ਦਾ ਬੋਝ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੰਤੂ, ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ ਅਨੁਸਾਰ 'Income from Salaries' ਅਤੇ 'Capital Gains' ਦੋ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਖਾਤੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਟੈਕਸ ਲਾਇਬਿਲਿਟੀ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਕੈਪੀਟਲ ਗੇਨ ਅਤੇ ਲੋਸ ਦੇ ਨਿਯਮ
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ 'Capital Gains' ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਹੋਰ ਕੈਪੀਟਲ ਗੇਨ ਨਾਲ ਹੀ ਐਡਜਸਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ, ਸ਼ਾਰਟ-ਟਰਮ ਕੈਪੀਟਲ ਲੋਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਰਟ ਜਾਂ ਲੌਂਗ-ਟਰਮ ਗੇਨ ਨਾਲ ਐਡਜਸਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਲੌਂਗ-ਟਰਮ ਲੋਸ ਸਿਰਫ਼ ਲੌਂਗ-ਟਰਮ ਗੇਨ ਨਾਲ ਹੀ ਐਡਜਸਟ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸੈਲਰੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਆਮਦਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਬਿਜ਼ਨਸ ਟਰੇਡਿੰਗ ਲੋਸ
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਟਰੇਡਿੰਗ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਬਿਜ਼ਨਸ ਇਨਕਮ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੰਟਰਾਡੇ (Intraday) ਟਰੇਡਿੰਗ ਇੱਕ 'Speculative' ਗਤੀਵਿਧੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਹੋਰ ਸਪੈਕੁਲੇਟਿਵ ਮੁਨਾਫੇ ਨਾਲ ਹੀ ਐਡਜਸਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ, F&O ਟਰੇਡਿੰਗ 'Non-speculative' ਬਿਜ਼ਨਸ ਇਨਕਮ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਸੈਲਰੀ ਨਾਲ ਐਡਜਸਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ITR ਫਾਈਲਿੰਗ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸਾਲ ਘਾਟੇ ਵਿੱਚ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਅਗਲੇ 8 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਕੈਰੀ-ਫਾਰਵਰਡ (Carry forward) ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਪਰ ਇਹ ਲਾਭ ਤਾਂ ਹੀ ਮਿਲੇਗਾ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ITR ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਫਾਈਲ ਕਰੋਗੇ। ਜੇਕਰ ਡੈੱਡਲਾਈਨ ਖੁੰਝ ਗਈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਟੈਕਸ ਬੈਨੀਫਿਟ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਗੁਆ ਬੈਠੋਗੇ। ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਖਾਤਿਆਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਰੱਖਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।