ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤੀ ਬਦਲ ਲਈ ਹੈ। ਖੁਫੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਅੱਤਵਾਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਹੁਣ ਪੋਰਨ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਅਤੇ ਐਨਕ੍ਰਿਪਟਡ ਐਪਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਵਿੱਚ ਲੁਕਾ ਸਕਣ।
ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦਿਆਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੋਂ WhatsApp ਅਤੇ Signal ਵਰਗੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸਖ਼ਤ ਹੋਈ ਹੈ, ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਗੈਰ-ਰਵਾਇਤੀ ਡਿਜੀਟਲ ਚੈਨਲਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਫੜ ਲਿਆ ਹੈ।
ਪੋਰਨ ਸਾਈਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਗੱਲਬਾਤ
ਜਾਂਚਕਰਤਾਵਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਅੱਤਵਾਦੀ ਹੁਣ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪੋਰਨ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਈਵ-ਚੈਟ ਦਾ ਫੀਚਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਾਈ-ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਵਾਲੀਆਂ ਇਹਨਾਂ ਸਾਈਟਾਂ 'ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਗੁਪਤ ਹਦਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਚੈਟ ਵਾਂਗ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ੱਕੀ ਡਾਟਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਵੀਆਂ ਐਪਸ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕਾਂ
ਅੱਤਵਾਦੀ ਹੁਣ Tor ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਡਾਟਾ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੁਆਇੰਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਘੁਮਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਸਰੋਤ ਲੱਭਣਾ ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ Conion ਅਤੇ Coatex ਵਰਗੀਆਂ ਐਪਸ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਐਪਸ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਫੋਨ ਨੰਬਰ ਜਾਂ ਸਿਮ ਕਾਰਡ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਇਹ 2G ਵਰਗੇ ਘੱਟ ਬੈਂਡਵਿਡਥ ਵਾਲੇ ਨੈੱਟਵਰਕ 'ਤੇ ਵੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਚੱਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਰਚੁਅਲ ਸਿਮ ਦਾ ਖਤਰਾ
ਇਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਰਚੁਅਲ ਸਿਮ ਕਾਰਡ ਹਨ, ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪਛਾਣ ਦੇ ਨੰਬਰ ਜਨਰੇਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਸਟਮ 2019 ਦੇ ਪੁਲਵਾਮਾ ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਵਰਚੁਅਲ ਸਿਮਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਆਪਣੇ ਡਿਜੀਟਲ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜੁੱਟ ਗਈਆਂ ਹਨ।