ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ Kymore ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਪਏ **10 ਲੱਖ ਟਨ** ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਐਸਬੈਸਟਸ (Asbestos) ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਿਹਤ ਸੰਕਟ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। Turner & Newall ਦੀ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਫੈਕਟਰੀ ਦਾ ਇਹ ਕੂੜਾ ਅੱਜ ਵੀ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ Kymore ਸ਼ਹਿਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਯੂਕੇ-ਅਧਾਰਿਤ ਕੰਪਨੀ Turner & Newall ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਥੇ ਲਗਭਗ 10 ਲੱਖ ਟਨ ਐਸਬੈਸਟਸ ਦਾ ਕੂੜਾ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਲਾਕਿਆਂ, ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿੱਲਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਖਤਰਾ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।\n\n### ਸਿਹਤ ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਜਾਨਲੇਵਾ ਪ੍ਰਭਾਵ\n\nਮੈਡੀਕਲ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ 'ਐਸਬੈਸਟੋਸਿਸ' (Asbestosis) ਨਾਮਕ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਬਿਮਾਰੀ ਫੈਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ ਅਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਦੁਖਦ ਪਹਿਲੂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਖਤਰਨਾਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ।\n\n### ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ\n\n1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ Turner & Newall ਨੂੰ ਐਸਬੈਸਟਸ ਦੇ ਖਤਰਿਆਂ ਬਾਰੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਸੀ। ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਸਖਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 2001 ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਦਿਵਾਲੀਆ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਥੇ ਪਏ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਕੂੜੇ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਠੋਸ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ।\n\n### ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ESG ਦਾ ਸਬਕ\n\nਇਹ ਮਾਮਲਾ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਬਕ ਹੈ ਕਿ ESG (Environmental, Social, and Governance) ਸਟੈਂਡਰਡ ਕਿੰਨੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਮਾੜੀ ਗਵਰਨੈਂਸ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਤੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਭੁਗਤਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੈਅ ਕਰਕੇ ਸਫਾਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।