IIT-Mandi ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 9 ਖਤਰਨਾਕ ਗਲੇਸ਼ੀਅਲ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਝੀਲਾਂ ਕਾਰਨ ਹਾਈਡ੍ਰੋਪਾਵਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਲਈ ਖਤਰਾ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਸਰਕਾਰ **₹105 ਕਰੋੜ** ਦੇ ਰਾਹਤ ਪੈਕੇਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਵਧਦਾ ਖਤਰਾ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅੰਕੜੇ
IIT-Mandi ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਖਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ ਵਜਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਸਾਲ 2025 ਤੱਕ, 3,500 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਸਥਿਤ ਗਲੇਸ਼ੀਅਲ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਕੇ 2,076 ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਫ਼ 1,366 ਸੀ। Gepang Gath, Kasang ਅਤੇ Kalikund ਵਰਗੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਦਾ ਆਕਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ 'Glacial Lake Outburst Floods' (GLOFs) ਦਾ ਖਤਰਾ ਕਾਫੀ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਨਫਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਅਤੇ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਪਾਵਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਅਤੇ ਸੜਕੀ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦਾ ਜੋਖਮ (Risk Profile) ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਅਤੇ ਸੇਫਟੀ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਖਤੀ ਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਨਿਰਮਾਣ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਵਧੇਰੇ ਰਿਜ਼ੀਲੈਂਟ (Resilient) ਤਕਨੀਕਾਂ ਵਰਤਣੀਆਂ ਪੈ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਗਲਾ ਕਦਮ: ਸਰਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾ
ਹਿਮਾਚਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਡਿਜ਼ਾਸਟਰ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ₹105 ਕਰੋੜ ਦੀ ਫੰਡਿੰਗ ਮੰਗੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਡਿਜ਼ਾਸਟਰ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਮਾਨੀਟਰਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਬੰਧੀ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।