IIT Bombay ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਦੁਖਦਾਈ ਮੌਤ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਬਹਿਸ ਛੇੜ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ FIR ਦਰਜ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਡੀਨ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾਤੀਗਤ ਵਿਤਕਰੇ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 'ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸਵਾਲ ਉੱਠ ਰਹੇ ਹਨ।
ਘਟਨਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ
18 ਸਤੰਬਰ, 2026 ਨੂੰ IIT Bombay ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਾਲ ਦੇ B.Tech ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਾਹਿਲ ਵਾਕੋਡੇ ਦੀ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਨੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ SC/ST (Prevention of Atrocities) ਐਕਟ ਤਹਿਤ FIR ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਾਂਚ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੂਰਿਆਨਾਰਾਇਣ ਡੂਲਾ (Dean of Administrative Affairs) ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਖਾਮੀਆਂ?
ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਕੈਂਪਸ ਦੇ ਗ੍ਰੀਵੈਂਸ ਰੀਡ੍ਰੈਸਲ ਮਕੈਨਿਜ਼ਮ (Grievance Redressal Mechanism) 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ SC/ST ਸੈੱਲ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫੰਡਿੰਗ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਅਭਾਵ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਕਮੇਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਉਹ ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ 'ਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ।
ਅੰਕੜੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਪਿਛਲੇ 5 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ IIT ਕੈਂਪਸਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 53 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਮੁੱਦਾ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਫਾਰ ਸ਼ੈਡਿਊਲਡ ਕਾਸਟਸ (National Commission for Scheduled Castes) ਸਮੇਤ ਕਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹੁਣ ਸਖ਼ਤ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਸਰਕਾਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, Ministry of Education ਵੱਲੋਂ ਹੁਣ ਸਖ਼ਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਨੀਤੀਗਤ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਦੇਖਣਾ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸਿਰਫ ਕਮੇਟੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰਹਿਣਗੀਆਂ ਜਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆਉਣਗੀਆਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਜਿਹੀਆਂ ਦੁਖਦਾਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।