ਹੁਣ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਅਤੇ EPS, 1995 ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ, ਜੇਕਰ ਪਤਨੀ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗੀ।
ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਸਕੀਮ (EPS), 1995 ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਹੁਣ, ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਮਹਿਲਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪੈਨਸ਼ਨ (Family Pension) ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗੀ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਈ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬੋਝ ਘਟਾਏਗਾ।
ਵਿੱਤੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਖ਼ਤਮ
ਪਹਿਲਾਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪੈਨਸ਼ਨ ਲੈਣ ਲਈ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ 'ਤੇ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਹੁਤਾ ਪਤੀ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਆਹ ਹੋਣਾ ਹੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਵਿੱਤੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਆਸ਼ਰਿਤ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ 'ਤੇ ਨਹੀਂ।
ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾਵਾਂ (ਪੈਨਸ਼ਨ) ਨਿਯਮ, 2021 ਅਤੇ EPS, 1995 ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੁਝ ਖਾਸ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਨਿਯਮ ਹਨ। ਜਨਵਰੀ 2024 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਏ ਇੱਕ ਸੋਧ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਹਿਲਾ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਤਲਾਕ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਾਂ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਜਾਂ ਦਾਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੈਨਸ਼ਨ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ, ਪੈਨਸ਼ਨ ਪਹਿਲਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਗੇ, ਤਾਂ ਪੈਨਸ਼ਨ ਵਿਧਵਾ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ।
ਪੈਨਸ਼ਨ ਗਣਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸੁਝਾਅ
ਪਰਿਵਾਰਕ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੀ ਰਕਮ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਕੀਮਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਲਈ, ਪੈਨਸ਼ਨ ਅਕਸਰ ਆਖਰੀ ਤਨਖਾਹ ਦਾ 50% ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਕੇ 30% ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। EPS 1995 ਸਕੀਮ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਇੱਕ ਫਾਰਮੂਲੇ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਦੀ ਪੈਨਸ਼ਨਯੋਗ ਤਨਖਾਹ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਸੇਵਾ ਅਰਜ਼ਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪੈਨਸ਼ਨ ਕਲੇਮ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਦੇਰੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਸਹੀ ਅਤੇ ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਫਾਰਮ ਪੁਰਾਣੇ ਹੋਣਾ, ਪਛਾਣ ਪੱਤਰ ਗੁੰਮ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਗਲਤ ਹੋਣਾ, ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਸੰਗਤਤਾ, ਜਾਂ ਅਧੂਰੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਆਮ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਵੇਰਵੇ ਅਤੇ ਆਧਾਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਰੂਪ 'ਤੇ ਅੱਪਡੇਟ ਕਰਵਾਉਣ ਨਾਲ ਕਲੇਮ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।