ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਪਟਾਕਾ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਭਿਆਨਕ ਧਮਾਕੇ ਕਾਰਨ 9 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਲਿਸ ਨੇ 3 ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਫੈਕਟਰੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਠੀਕ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਨਅਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਕੀ ਹੈ ਪੂਰਾ ਮਾਮਲਾ?
ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੇ ਰਾਮੋਲ ਇਲਾਕੇ 'ਚ ਇੱਕ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਪਟਾਕਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇਕਾਈ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਧਮਾਕੇ ਨੇ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ 9 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ 6 ਹੋਰ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ ਹਨ। ਸਥਾਨਕ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਭਾਈਵਾਲਾਂ – ਰਮਿਲਾਬੇਨ ਡੋਡੀਆ, ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਿਲ ਡੋਡੀਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਾਦਿਕ ਸਈਅਦ – ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ। ਜ਼ਖਮੀਆਂ ਦਾ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਸਿਵਲ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਬਿਨਾਂ ਲਾਇਸੈਂਸ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਾਰੋਬਾਰ:
ਮਿਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਫੈਕਟਰੀ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਟੀਨ ਸ਼ੈੱਡ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਕੋਲ ਕੋਈ ਵੀ ਠੀਕ ਲਾਇਸੈਂਸ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਯੂਨਿਟ ਦਾ ਪਿਛਲਾ ਲਾਇਸੈਂਸ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਾਰੋਬਾਰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਧਮਾਕੇ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 20 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਯੂਨਿਟ ਨੇ ਗੁਪਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜਾਂਚਕਰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਗਣੇਸ਼ ਚਤੁਰਥੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਮੌਸਮੀ ਮੰਗ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਆਪਰੇਟਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕੰਮ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਥਾਨਕ ਪੁਲਿਸ ਬਲਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਰੱਥ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ।
ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਭਾਰਤੀ ਨਿਆਇਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਵਿਸਫੋਟਕ ਪਦਾਰਥ ਐਕਟ ਤਹਿਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅਪਰਾਧਿਕ ਮਨਸੂਬੇ ਅਤੇ ਜਲਣਸ਼ੀਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਰਗੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਉਲੰਘਣਾਵਾਂ:
ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਸ ਸਥਾਨ ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਆਪਰੇਟਰਾਂ ਦਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੋਵੇ। ਰਿਕਾਰਡ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਮਿਲਾਬੇਨ ਡੋਡੀਆ ਨੂੰ 2014 ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਹਾਦਸੇ ਕਾਰਨ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਲਾਇਸੈਂਸ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ 2020 ਵਿੱਚ ਮਹਿਲ ਡੋਡੀਆ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਲਾਇਸੈਂਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਿਆਦ ਪੁੱਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਵਿਆਇਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਾਰੋਬਾਰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਚੱਲ ਰਹੀ ਜਾਂਚ:
ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੁਣ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵੀ ਫਾਈਨਾਂਸਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦਾ ਵੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੁਪਤ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੁਖਾਂਤ ਨੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪਾਲਣਾ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਸਮੀਖਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਯੂਨਿਟਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸਪੱਸ਼ਟ ਬੰਦ ਜਾਂ ਲਾਇਸੈਂਸ ਮਿਆਦ ਖਤਮ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਜਾਂਚ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਪੂਰੇ ਪੱਧਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ 'ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਫੰਡਿੰਗ ਜਾਂ ਸਹੂਲਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕੋਈ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਜਾਂ ਅਪਰਾਧਿਕ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।