ਜੂਨ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ Category III Alternative Investment Funds (AIFs) ਨੇ ਵੱਡੀ ਛਾਲ ਮਾਰੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਫੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਿਟਮੈਂਟਸ **35.3%** ਵਧ ਕੇ **₹3.37 ਲੱਖ ਕਰੋੜ** ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਅਮੀਰ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਰਵਾਇਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੈਜ-ਫੰਡ ਵਰਗੀਆਂ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫੰਡਾਂ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕਿਉਂ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ Category III ਦਾ ਰੁਝਾਨ?
ਮਿਊਚਲ ਫੰਡਾਂ ਜਾਂ Category II AIFs ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, Category III AIFs ਇੱਕ ਹੈਜ-ਫੰਡ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਫੰਡ ਪਬਲਿਕ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਐਕਟਿਵ ਟ੍ਰੇਡਿੰਗ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ 'ਲੌਂਗ-ਸ਼ਾਰਟ' ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਨੇਜਰ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੇ ਵਧਣ ਜਾਂ ਡਿੱਗਣ 'ਤੇ ਦਾਅ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਆਪਣੀ ਪੂੰਜੀ ਨੂੰ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਵਰਗੇ ਬੇਜਾਨ (illiquid) ਸਾਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਥੇ ਲਗਾਉਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਹੋਰ AIF ਕੈਟਾਗਰੀਆਂ ਦਾ ਹਾਲ
ਭਾਵੇਂ Category III ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ Category II AIFs ਅਜੇ ਵੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ₹13.03 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦੇ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹਨ। ਪਰ, ਇਹ ਫੰਡ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, Category I AIFs, ਖਾਸ ਕਰਕੇ 'Special Situation Funds', ਵਿੱਚ 50% ਦਾ ਉਛਾਲ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਖਰਾਬ ਸੰਪਤੀਆਂ (distressed assets) ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਖਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ
ਇਹ ਫੰਡ ਸਿਰਫ ਸਮਝਦਾਰ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਜ਼ ਅਤੇ ਲੀਵਰੇਜ (leverage) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਨਾਲ ਹੀ, ਇਹ ਡਾਟਾ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ 3% ਪੂੰਜੀ ਹੀ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਜਾਂ ਨਵੇਂ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
SEBI ਵੀ ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਵੈਲਿਊਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਾਫੀ ਸਖ਼ਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਪੈਸਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇ।