ICC ਵੱਲੋਂ ਚੀਫ ਪ੍ਰੌਸੀਕਿਊਟਰ ਕਰੀਮ ਖਾਨ ਬਰਖਾਸਤ, ਜਿਣਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ

Detailed Coverage

ਕਰੀਮ ਖਾਨ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਹਟਾਇਆ ਗਿਆ?

ਹੇਗ ਸਥਿਤ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕ੍ਰਿਮੀਨਲ ਕੋਰਟ (ICC) ਦੇ 125 ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਇਕੱਠਿਆਂ ਵੋਟ ਕਰਕੇ ਚੀਫ ਪ੍ਰੌਸੀਕਿਊਟਰ ਕਰੀਮ ਖਾਨ ਨੂੰ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਜਿਣਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਖਾਨ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਮਈ 2025 ਵਿੱਚ, ਖਾਨ ਨੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਰਸਮੀ ਬਰਖਾਸਤੀ ਅਦਾਲਤ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੋੜ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗੀ।

ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਜਾਂਚਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ

ਚੀਫ ਪ੍ਰੌਸੀਕਿਊਟਰ ਦੇ ਹਟਾਏ ਜਾਣ ਨਾਲ ਕਈ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਅਦਾਲਤ ਇਸ ਵੇਲੇ ਗਾਜ਼ਾ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਦੋ ਡਿਪਟੀ ਪ੍ਰੌਸੀਕਿਊਟਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ, ਪਰ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਮੁਖੀ ਦੀ ਕਮੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਫਲਸਤੀਨੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਮਾਮਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਵਾਰੰਟ ਸਿਰਫ਼ ਜੱਜ ਹੀ ਰੱਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਤੇ ਸੰਸਥਾਈ ਸਥਿਰਤਾ

ICC ਇਸ ਸਮੇਂ ਕਈ ਬਾਹਰੀ ਤਣਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਲਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ ਨੇ ਵੀ ਅਦਾਲਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਭੂਗੋਲਿਕ ਪੱਖਪਾਤ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਧਿਕਾਰਤਾ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਲੈ ਆਈਆਂ ਹਨ।

ਨਵੇਂ ਪ੍ਰੌਸੀਕਿਊਟਰ ਦੀ ਚੋਣ

ਕਰੀਮ ਖਾਨ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੀਮ ਨੇ ਇਸ ਬਰਖਾਸਤਗੀ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਦਾਲਤ ਕੋਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਪੀਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਚੀਫ ਪ੍ਰੌਸੀਕਿਊਟਰ ਦੀ ਚੋਣ ਦਾ ਕੰਮ ਲੰਮਾ ਚੱਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਗਵਾਹ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੀ ਵਾਰ ਖਾਨ ਦੀ ਚੋਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 18 ਮਹੀਨੇ ਲੱਗੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰੌਸੀਕਿਊਟਰ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਧਿਆਨ ਚੱਲ ਰਹੇ ਕੇਸਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।