ਭਾਰਤੀ IPO ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ IPO ਰਾਹੀਂ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਫੰਡਾਂ ਦਾ **50% ਤੋਂ 70%** ਹਿੱਸਾ 'Offer-for-Sale' (OFS) ਰਾਹੀਂ ਪੁਰਾਣੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਜੇਬ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਲਈ।
ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਮਾਰਕੀਟ ਹੁਣ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਹੈ ਜਿੱਥੇ IPO ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ 'ਐਗਜ਼ਿਟ ਰੂਟ' ਵਜੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਮੁੱਖ IPOs ਵਿੱਚ 50% ਤੋਂ 70% ਪੈਸਾ OFS ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਮੋਟਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਇਕੁਇਟੀ ਫਰਮਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।\n\n### Fresh Issue ਬਨਾਮ OFS\n\nਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਫ੍ਰੈਸ਼ ਇਸ਼ੂ' (Fresh Issue) ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਨਵੇਂ ਸ਼ੇਅਰ ਜਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪੈਸਾ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਕੰਮਾਂ ਜਾਂ ਕਰਜ਼ੇ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, OFS ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਕੋਲ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਨਕਦੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ; ਸਿਰਫ਼ ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕ ਆਪਣੇ ਸ਼ੇਅਰ ਵੇਚ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ।\n\n### ਵੈਲਿਊਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਸਥਿਤੀ\n\nਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਈ IPOs ਦੀ ਵੈਲਿਊਏਸ਼ਨ 21.6x EV/EBITDA ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਰਿਟੇਲ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਮੰਗ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇੰਨੀ ਉੱਚੀ ਵੈਲਿਊਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ OFS ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਗ੍ਰੋਥ ਉਮੀਦਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਹੈ ਜਾਂ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਉੱਚੇ ਮੁੱਲ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾ ਰਹੇ ਹਨ।\n\n### 'Skin in the Game' ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?\n\nਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਹੈ ਕਿ IPO ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਮੋਟਰਾਂ ਕੋਲ ਕਿੰਨੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਬਚਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪ੍ਰਮੋਟਰ ਆਪਣੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਭਵਿੱਖ ਪ੍ਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।\n\n### ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?\n\nਕਿਸੇ ਵੀ IPO ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 'Red Herring Prospectus' (DRHP) ਵਿੱਚ 'Objects of the Offer' ਸੈਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਪੜ੍ਹੋ। ਜੇਕਰ OFS ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਜਾਂਚਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕੰਪਨੀ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੋਥ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਾਧਨ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।