Peak XV Partners ਦੇ Rajan Anandan ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਲਿਸਟਿੰਗ ਹੱਬ ਬਣਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਟਾਰਗੇਟ 2030 ਤੱਕ **25-30** AI ਯੂਨੀਕੋਰਨ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ R&D ਫੰਡਿੰਗ ਅਤੇ ਡੀਪ-ਟੈਕ ਦੀ ਮੁਨਾਫੇਬਾਜ਼ੀ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਵੈਂਚਰ ਕੈਪੀਟਲ ਫਰਮ Peak XV Partners, ਜੋ $9 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੰਡ ਮੈਨੇਜ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਲਈ ਵੱਡਾ ਬੁਲਿਸ਼ ਰੁਖ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ। ਫਰਮ ਦੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ Rajan Anandan ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਗਰਮ IPO ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। Peak XV ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ 38 ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 5 ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਸਿਰਫ 5 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਿਸਟਿੰਗ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
AI ਅਤੇ ਡੀਪ-ਟੈਕ ਵੱਲ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ
ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਫ ਕੰਜ਼ਿਊਮਰ-ਫੋਕਸਡ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਰਟੀਫਿਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI), ਰੋਬੋਟਿਕਸ ਅਤੇ ਸਪੇਸ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਰਗੇ ਡੀਪ-ਟੈਕ ਸੈਕਟਰਾਂ ਵੱਲ ਹੈ। Peak XV ਦਾ 'Surge' ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੀ ਇਸੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਤੰਬਰ 2026 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਸੀਮਾ ਵਧਾ ਕੇ $5 ਮਿਲੀਅਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ 2030 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 25 ਤੋਂ 30 AI-ਅਧਾਰਿਤ ਯੂਨੀਕੋਰਨ ਹੋਣਗੇ।
R&D ਫੰਡਿੰਗ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ
ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਇਸ ਰਫ਼ਤਾਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ (R&D) ਲਈ ਫੰਡਿੰਗ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਅੜਚਨ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ GDP ਦਾ ਸਿਰਫ 0.65% R&D 'ਤੇ ਖਰਚ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ (3.5%) ਅਤੇ ਚੀਨ (2.5%) ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ। Anandan ਮੁਤਾਬਕ, ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਨੂੰ $100 ਬਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ₹1 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦਾ RDI ਫੰਡ ਇਸ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਭਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?
ਸਿਰਫ ਲਿਸਟਿੰਗ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੀ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕੀ AI ਅਤੇ ਡੀਪ-ਟੈਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਮੁਨਾਫਾ (Profitability) ਦਿਖਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਕੰਪਿਊਟ ਪਾਵਰ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਹੀ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਾਂ ਲਈ ਅਸਲ ਵੈਲਿਊ ਬਣਾਏਗਾ।