ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਯੇਨ (Yen) ਦੀ ਤੇਜ਼ ਗਿਰਾਵਟ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਮੁਦਰਾ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ (Currency Intervention) ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ **$34 ਅਰਬ** ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਰਕਮ ਖਰਚੀ ਗਈ ਹੈ। 40 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਮੁਦਰਾ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਦੇ ਇਸ ਦੁਰਲੱਭ ਕਦਮ ਨੇ ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।
31 ਜੁਲਾਈ, 2026 ਨੂੰ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲੀ ਮੁਦਰਾ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਯੇਨ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਗਿਰਾਵਟ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਲਗਭਗ $34 ਅਰਬ ਤੋਂ $36.5 ਅਰਬ ਖਰਚੇ ਗਏ। ਯੇਨ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਗਭਗ 164 ਦੇ 40-ਸਾਲ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਬੇਕਾਬੂ ਬਾਜ਼ਾਰੀ ਹਰਕਤਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਗਸਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੱਕ, ਮੁਦਰਾ ਲਗਭਗ 157 ਪ੍ਰਤੀ ਡਾਲਰ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ ਤਤਕਾਲ ਟੀਚੇ, ਯਾਨੀ ਐਕਸਚੇਂਜ ਰੇਟ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨ, ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ।
ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ 2011 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਯੇਨ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਤਤਕਾਲ ਟੀਚਾ ਜਾਪਾਨੀ ਮੁਦਰਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਅਮਰੀਕੀ ਟ੍ਰੇਜ਼ਰੀ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਆਪਣੇ ਬਾਂਡ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਕਦਮ ਵੀ ਸੀ। ਜਾਪਾਨ ਇਸ ਸਮੇਂ ਅਮਰੀਕੀ ਟ੍ਰੇਜ਼ਰੀ ਸਕਿਉਰਿਟੀਜ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਧਾਰਕ ਹੈ। ਜੇ ਯੇਨ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਜਾਪਾਨੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਫੰਡ ਵਾਪਸ ਦੇਸ਼ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਯੂ.ਐਸ. ਡੈਟ ਹੋਲਡਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਵੇਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਅਰਥਚਾਰੇ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪੈਂਦਾ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (Investors) ਸਾਹਮਣੇ ਹੁਣ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ 'ਕੈਰੀ ਟਰੇਡ' (Carry Trade) ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਦਾ ਹੈ। ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਯੇਨ ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਉਧਾਰ ਲਿਆ ਹੈ - ਜਿੱਥੇ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ - ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ-ਆਮਦਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਪਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਟਾਕ ਜਾਂ ਬਾਂਡ, ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਯੇਨ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਯੇਨ ਲੋਨ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਪਤੀਆਂ ਵੇਚ ਕੇ ਯੇਨ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਲੋਬਲ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਉਭਰ ਰਹੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ (Emerging Markets) ਵਿੱਚ ਪੂੰਜੀ ਪ੍ਰਵਾਹ (Capital Flows) 'ਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨੇ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਦਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਸਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹੱਲ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਉਪਾਅ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਮੂਲ ਮੁੱਦਾ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਨਵੀਨਤਮ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ 1.0% 'ਤੇ ਸਥਿਰ ਰਹੀਆਂ, ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਾੜਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਟ੍ਰੇਜ਼ਰੀ ਸਕੱਤਰ ਸਕਾਟ ਬੇਸੈਂਟ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਜੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਅਸਥਿਰਤਾ ਜਾਰੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ, ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਨਿਗਰਾਨੀਯੋਗ ਬੈਂਕ ਆਫ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਵਿਆਜ ਦਰ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਮੁਦਰਾ ਹਰਕਤਾਂ ਹਨ। ਗਲੋਬਲ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਹੁਣ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਯੇਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੀਵਰੇਜਡ ਕੈਰੀ ਟਰੇਡਜ਼ ਤੋਂ ਤਰਲਤਾ (Liquidity) ਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਸੁचारੂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਭਾਗੀਦਾਰ ਅਮਰੀਕੀ ਟ੍ਰੇਜ਼ਰੀ ਯੀਲਡਜ਼ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਦਬਾਅ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਜਾਂ ਉਭਰ ਰਹੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਇਕੁਇਟੀ ਤੋਂ ਅਚਾਨਕ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਗਲੋਬਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਆਪਣੇ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।