ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ Marco Rubio ਨੇ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ Starlink ਸੇਵਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ SpaceX ਦਾ ਹੀ ਕੰਟਰੋਲ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ 'ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਮਾਮਲਾ' ਕਰਾਰ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਜੋਖਮ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ Marco Rubio ਨੇ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਬਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹੁਣ SpaceX ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮੁਖੀ Elon Musk ਕੋਲ ਹੀ ਸਾਰਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਦਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਮਾਮਲਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਨੀਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦਾ ਖਤਰਾ
ਸਟੇਟ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਦੇ ਇਸ ਬਿਆਨ ਨੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ: ਕੀ ਰੱਖਿਆ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ (Defense Infrastructure) ਲਈ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਨੀ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ? ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕੀਵ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ ਕਿ Starshield ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਸਪੀਡ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ ਆਈ ਸੀ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਸਾਬਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਰਣਨੀਤਕ ਲੋੜਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਅਤੇ ਡਿਫੈਂਸ ਮਾਰਕੀਟ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨੈੱਟਵਰਕ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਡਿਫੈਂਸ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਵਾਲੀ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਦੇ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ 'ਸੁਵਰਨ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਕੌਨਸਟੇਲੇਸ਼ਨ' (Sovereign Satellite Constellation) ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਕਦਮ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਤੀਜੀ ਧਿਰ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਾ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਹੈ ਸਬਕ?
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ 'ਕੀ-ਪਰਸਨ ਰਿਸਕ' (Key Person Risk) ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਦੀ एकाधिकार (Monopoly) ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਗੌਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, ਡਿਫੈਂਸ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਮਿਲੇਗੀ ਜੋ ਸੁਤੰਤਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਾਰਕੀਟ ਹੁਣ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਨਵੇਂ ਮਿਲਟਰੀ ਕੰਟਰੈਕਟਸ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਸਰਵਿਸ-ਲੈਵਲ ਐਗਰੀਮੈਂਟ (SLA) ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ ਤਾਂ ਜੋ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸਮੇਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਾ ਜਾ ਸਕੇ।