ਯਮਨ ਦੇ ਅਹਿਮ ਬੰਦਰਗਾਹ ਸ਼ਹਿਰ ਮੋਖਾ ਉੱਤੇ ਹਾਊਥੀ ਬਾਗੀਆਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਨੇ ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਹਲਚਲ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਲਾਕਾ Bab el-Mandeb ਸਟ੍ਰੇਟ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ Brent Crude ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ **$108** ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਲਾਲ ਸਾਗਰ (Red Sea) ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਤਣਾਅ ਨੇ ਗਲੋਬਲ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਲਈ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ ਵਜਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹਾਊਥੀ ਫੋਰਸਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਹਿਮ ਬੰਦਰਗਾਹ ਸ਼ਹਿਰ ਮੋਖਾ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਾਲਾਤ ਗੰਭੀਰ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਖੇਤਰ Bab el-Mandeb ਸਟ੍ਰੇਟ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ 80 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਲਗਭਗ 12% ਵਪਾਰ ਲੰਘਦਾ ਹੈ।
ਤੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ Brent Crude ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਛਾਲ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ $108 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹ ਰਸਤਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਰੂਟ ਬਦਲਣੇ ਪੈਣਗੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੱਗੇਗਾ, ਫਿਊਲ ਦੀ ਖਪਤ ਵਧੇਗੀ ਅਤੇ ਕਾਰਗੋ ਦਾ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਵੀ 60% ਤੱਕ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਚੇਤਾਵਨੀ
ਭਾਰਤ ਲਈ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਨਿਰਭਰ ਹਾਂ। ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ Current Account ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ 'ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ, ਕੈਮੀਕਲ ਅਤੇ ਰਿਟੇਲ ਸੈਕਟਰ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ (Profit Margins) 'ਤੇ ਵੀ ਦਬਾਅ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਫਰੇਟ (Freight) ਦੇ ਖਰਚੇ ਵਧਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਕੂਟਨੀਤਕ ਗੱਲਬਾਤ 'ਤੇ ਹਨ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ: ਕੂਟਨੀਤਕ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼, ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਨੋਟਿਸ, ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ।