ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਆਈ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤ ਕਾਰਨ **734** ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ **2,500** ਲੋਕ ਲਾਪਤਾ ਹਨ। ਇਸ ਤਬਾਹੀ ਨੇ **13** ਹਾਈਡ੍ਰੋਪਾਵਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ **748 MW** ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਠੱਪ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਦਾ ਖਦਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ 26 ਅਗਸਤ, 2026 ਨੂੰ ਆਏ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਖਿਸਕਣ (Avalanche) ਨੇ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਸੰਕਟ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 734 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ, ਜਦਕਿ 2,498 ਲੋਕ ਅਜੇ ਵੀ ਲਾਪਤਾ ਹਨ। ਪੁਲਾਂ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਦਿੱਕਤਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਬਿਜਲੀ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਮਾਰੂ ਅਸਰ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਪਾਵਰ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰਸੁਵਾ ਅਤੇ ਨੁਵਾਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ 13 ਹਾਈਡ੍ਰੋਪਾਵਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸਮਰੱਥਾ 748 MW ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮਾਲੀਆ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਮੁਰੰਮਤ ਦਾ ਭਾਰੀ ਖਰਚਾ ਝੱਲਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਬੀ.ਐਚ.ਟੀ.ਕੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲੀ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਾਹੀ ਕਾਰਨ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਬੀਮਾ ਖੇਤਰ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ
ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਮੁੜ-ਨਿਰਮਾਣ (Reconstruction) ਦੀ ਲਾਗਤ ਨੇਪਾਲ ਦੀ GDP ਦਾ 10% ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ $4 ਤੋਂ $5 ਅਰਬ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਖਬਰ ਨਾਲ ਨੇਪਾਲ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ (NEPSE) ਦੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਪਾਵਰ ਅਤੇ ਨਾਨ-ਲਾਈਫ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਹਾਈਵੇਅ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਡਿੱਗਣ ਅਤੇ 19 ਮੋਟਰਯੋਗ ਪੁਲਾਂ ਦੇ ਰੁੜ੍ਹ ਜਾਣ ਨਾਲ ਕਈ ਖੇਤਰ ਕੱਟੇ ਗਏ ਹਨ। ਲਗਾਤਾਰ ਪੈ ਰਹੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਕਾਰਨ ਬਚਾਅ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਰਤਾ ਉੱਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੁਣ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਰਿਕਵਰੀ ਯੋਜਨਾ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।