ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਕਿੱਲਤ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਫਾਰਮਾ ਸੈਕਟਰ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਲੌਜਿਸਟਿਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਇਸ ਸੰਕਟ ਨੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਕੈਸ਼ ਫਲੋ (Cash Flow) ਅਤੇ ਵਰਕਿੰਗ ਕੈਪੀਟਲ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਜੋਖਮ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਮੈਡੀਕਲ ਸਪਲਾਈ ਸੰਕਟ ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ ਗੰਭੀਰ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਕਾਰਨ ਲੌਜਿਸਟਿਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਰੂਟ ਬੰਦ ਹੋਣ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਖਰਚੇ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਸਮਾਨੀ ਚੜ੍ਹ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦਵਾਈਆਂ ਖਰੀਦਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਫਾਰਮਾ ਐਕਸਪੋਰਟਰਾਂ ਲਈ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜੋਖਮ
ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜੈਨਰਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਿਰਯਾਤਕ ਹੈ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਫਾਰਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਬਾਜ਼ਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਜਿਹੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕਰਨਾ ਜਿੱਥੇ ਸਖ਼ਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਚਿੰਤਾ 'ਪੇਮੈਂਟ ਸੈਟਲਮੈਂਟ' ਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਲਿਕਵਿਡਿਟੀ ਟ੍ਰੈਪ (Liquidity Trap) ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ 'Accounts Receivable' ਵਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਹੈ ਜ਼ਰੂਰੀ?
ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਫਾਰਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਡਾਇਵਰਸੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਓ-ਪੋਲੀਟੀਕਲ ਅਸਥਿਰਤਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਜੋਖਮ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਐਨੂਅਲ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਰੈਵੇਨਿਊ ਅਜਿਹੇ ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਰੰਸੀ ਦੇ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਵੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ (Profit Margins) ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਅਤੇ ਪੇਮੈਂਟ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਲਾ ਸਕਣਗੀਆਂ, ਉਹੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।