ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ (UK) ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ 'ਕੰਪ੍ਰੀਹੈਂਸਿਵ ਇਕਨਾਮਿਕ ਐਂਡ ਟਰੇਡ ਐਗਰੀਮੈਂਟ' (CETA) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 15 ਜੁਲਾਈ 2026 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਨਾਲ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਵਪਾਰ ਕਰਨਾ ਹੋਰ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਾਰਾਂ, ਸ਼ਰਾਬ, ਸਟੀਲ ਅਤੇ IT ਸੈਕਟਰ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ।
ਕੀ ਹੈ ਸਮਝੌਤਾ?
ਇਹ ਨਵਾਂ ਸਮਝੌਤਾ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਸੁਖਾਲਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਦਰਾਮਦ ਡਿਊਟੀਆਂ (Import Duties) ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ (Market Access) ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਲਈ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਸੌਖਾ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਸੈਕਟਰ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਤਹਿਤ, ਯੂਕੇ ਤੋਂ ਦਰਾਮਦ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਆਮ ਇੰਜਣ ਵਾਲੀਆਂ ਯਾਤਰੀ ਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਇੰਪੋਰਟ ਡਿਊਟੀ ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ 110% ਤੱਕ ਹੈ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘਟਾ ਕੇ ਅਗਲੇ 15 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 10% ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ 'ਤੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯੂਨਿਟਾਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਵੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਲਗਜ਼ਰੀ ਕਾਰਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਰਾਬ ਅਤੇ ਸਪਿਰਟਸ 'ਤੇ ਬਦਲਾਅ
ਸਕਾਚ ਵਿਸਕੀ ਅਤੇ ਜਿਨ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਸ਼ਰਾਬਾਂ 'ਤੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ 150% ਡਿਊਟੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਘਟਾ ਕੇ 75% ਅਤੇ ਫਿਰ 10 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 40% ਤੱਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਰਾਬਾਂ ਦੇ ਆਯਾਤਕਾਂ ਲਈ ਚੰਗੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ, ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਰਾਬ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਸੈਗਮੈਂਟ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
IT ਅਤੇ ਸਟੀਲ ਸੈਕਟਰ ਲਈ ਰਾਹਤ
IT ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਲਈ, ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਨੂੰ 5 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਦੋਹਰੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯੋਗਦਾਨ (Double Social Security Contributions) ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ IT ਫਰਮਾਂ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਖਰਚੇ ਘੱਟ ਹੋਣਗੇ।
ਸਟੀਲ ਉਦਯੋਗ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਗਭਗ 85% ਸਟੀਲ ਨਿਰਯਾਤ ਨੂੰ ਯੂਕੇ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਵਾਂ (Safeguard Measures) ਤੋਂ ਛੋਟ ਮਿਲੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਆਵੇਗੀ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਹੈ ਖਾਸ?
ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਕੁਝ ਸੈਕਟਰਾਂ ਲਈ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਕੁਝ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਸਟੀਲ ਅਤੇ IT ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਪਹੁੰਚ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਘਰੇਲੂ ਸ਼ਰਾਬ ਅਤੇ ਲਗਜ਼ਰੀ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਮਾਹੌਲ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਉਹ ਨਵੀਂ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਨਜਿੱਠਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ।
