Human Rights Watch ਨੇ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਜਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਰੂਸ ਦੇ Africa Corps 'ਤੇ ਮਾਲੀ ਵਿੱਚ ਏਅਰਸਟ੍ਰਾਈਕ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ **8** ਆਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਘਟਨਾ **15 ਜੂਨ** ਨੂੰ ਮੋਪਟੀ (Mopti) ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀ ਦੱਸੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਲੀ ਦੀ ਹਾਕਮ ਜੁੰਟਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਰਣਨੀਤੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰੂਸੀ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧ ਗਈਆਂ ਹਨ।
Human Rights Watch (HRW) ਨੇ ਮਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰੂਸੀ ਫੌਜੀ ਸੰਗਠਨ Africa Corps ਵਿਰੁੱਧ ਗੰਭੀਰ ਦੋਸ਼ ਲਾਏ ਹਨ। ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ 15 ਜੂਨ ਨੂੰ ਮੋਪਟੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਿਰਨੀਆ (Kyrnia) ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਏਅਰਸਟ੍ਰਾਈਕ ਵਿੱਚ 8 ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 3 ਬੱਚੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਖੋਈ Su-24 ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਹੈ।
HRW ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਬੰਬ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੇ ਘਰ 'ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜਾ ਬੰਬ ਸਥਾਨਕ ਪਸ਼ੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ। ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ, Human Rights Watch ਨੇ 19 ਗਵਾਹਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਅਤੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਰੂਸੀ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਇਸ ਬਿਆਨ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਮਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਭਾਈਵਾਲੀ
ਸਾਲ 2021 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਾਲੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਫੌਜੀ ਸਾਂਝ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਰੂਸੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਦਦ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦਿਖਾਈ ਹੈ। Africa Corps, ਜਿਸਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੈਗਨਰ ਗਰੁੱਪ (Wagner Group) ਦੀ ਥਾਂ ਲਈ ਹੈ, ਜੁੰਟਾ ਦੇ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ (al-Qaida) ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੇਟ (Islamic State) ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਲੱਗ ਤੂਆਰੇਗ (Tuareg) ਬਾਗ਼ੀ ਸਮੂਹ ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਵੀ ਹੈ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਈਚਾਰਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਾਲੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂਚ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਸਹੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਤਸਦੀਕ ਦੀ ਘਾਟ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਖੇਤਰੀ ਸਥਿਰਤਾ 'ਤੇ ਸੰਭਾਵੀ ਅਸਰ
ਮੋਪਟੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇਹ ਘਟਨਾ ਮਾਲੀ ਦੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਰਕਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ 'ਤੇ ਮੁੜ ਕੰਟਰੋਲ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਫੌਜੀ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਹਿਸ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਰੀਖਕ ਇਹ ਦੇਖਣਗੇ ਕਿ ਕੀ ਮਾਲੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਰੂਸੀ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਜਾਂ ਮਾਲੀ ਦੀ ਜੁੰਟਾ ਵੱਲੋਂ ਫੌਜੀ ਆਚਰਣ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਵੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਇਸ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣ ਰਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਅਗਲਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਕਾਸ ਹੋਵੇਗਾ।