ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਵਧਦੇ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ **$85** ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਪਾਰ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਹਾਰਮੂਜ਼ ਦੀ ਖਾੜੀ (Strait of Hormuz) ਰਾਹੀਂ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਖਤਰਾ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਤੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ
ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਵਧਦੇ ਫੌਜੀ ਤਣਾਅ ਨੇ ਗਲੋਬਲ ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ (Global Energy Markets) ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ ਤੇਲ (Brent Crude Oil) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ $85 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਪਾਰ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕੀਮਤ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਫੌਜੀ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਗਭਗ 15% ਵੱਧ ਹੈ।
ਹਾਰਮੂਜ਼ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦਾ ਮਹੱਤਵ
ਹਾਰਮੂਜ਼ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਹਿਮ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਰੂਡ ਆਇਲ, ਖਾਦਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਸਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (Indian Investors) ਲਈ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇਲ ਆਯਾਤਕ (Oil Importer) ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਯਾਤ ਬਿੱਲ (Import Bill) ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਰੰਟ ਅਕਾਊਂਟ ਡੈਫਿਸਿਟ (Current Account Deficit) ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਮਹਿੰਗਾਈ (Domestic Inflation) 'ਤੇ ਵੀ ਦਬਾਅ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਟਰਾਂਸਪੋਰਟੇਸ਼ਨ, ਏਵੀਏਸ਼ਨ, ਪੇਂਟਸ ਅਤੇ ਕੈਮੀਕਲਜ਼ ਵਰਗੇ ਸੈਕਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ (Profit Margins) 'ਤੇ ਵੀ ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਧਦਾ ਫੌਜੀ ਤਣਾਅ
ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸਥਿਤੀ ਉਦੋਂ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੇਹਰਾਨ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ। ਈਰਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਬਹਿਰੀਨ ਅਤੇ ਕੁਵੈਤ ਵੱਲ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਅਤੇ ਡਰੋਨ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ (Revolutionary Guard) ਨੇ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਜਾਰੀ ਰਹੀ ਤਾਂ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਸਾਰੀ ਊਰਜਾ ਬਰਾਮਦ (Energy Exports) ਰੋਕ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਅੱਗੇ ਕੀ?
ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਲਈ ਮੁੱਖ ਖਤਰਾ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰੀ ਯੁੱਧ (Regional Conflict) ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੌਜੂਦਾ ਕੀਮਤਾਂ ਪਿਛਲੇ ਸਿਖਰ $120 ਤੋਂ ਘੱਟ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਥਿਰਤਾ (Volatility) ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਹਾਰਮੂਜ਼ ਦੀ ਖਾੜੀ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਅਤੇ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਉਟਪੁੱਟ ਐਡਜਸਟਮੈਂਟ ਬਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅਪਡੇਟਾਂ 'ਤੇ ਨੇੜਿਓਂ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।