ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹਾਂ ਦਾ ਬਜਟ ਅਕਸਰ **₹20 ਲੱਖ** ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪਰਿਵਾਰ ਹੁਣ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ (Insurance) ਵੱਲ ਰੁਖ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਅਜੇ ਨਵੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ, ਪਰ ਵੱਡੀਆਂ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁਣ ਵੈਂਡਰਾਂ ਦੀ ਗਲਤੀ ਜਾਂ ਮੌਸਮੀ ਖਰਾਬੀ ਵਰਗੇ ਜੋਖਮਾਂ ਲਈ ਖਾਸ ਪਾਲਿਸੀਆਂ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਵਿਆਹ ਬਣੇ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ
ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਭਾਰਤੀ ਵਿਆਹ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਮਿਲਣੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਵੱਡੇ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬਣ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਜਟ ₹20 ਲੱਖ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ₹1 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਲਈ ਪੈਸਾ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਐਡਵਾਂਸ ਵਜੋਂ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੈਨਿਊ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਖਰਚੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਣਕਿਆਸੀ ਘਟਨਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਪੈਸਾ ਡੁੱਬਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਜੋਖਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਕਦਮ
ਇਸ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ICICI Lombard, Bajaj Finserv ਅਤੇ Oriental Insurance ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਸਪੈਸ਼ਲ Wedding Insurance ਪਾਲਿਸੀਆਂ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪਾਲਿਸੀਆਂ ਵੈਂਡਰਾਂ ਦੇ ਨਾ ਆਉਣ, ਵੈਨਿਊ 'ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਜਾਂ ਮੈਡੀਕਲ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਰਗੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਰੁਝਾਨ
ਵਿੱਤੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਇਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਅਜੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਲਿਸੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁੱਲ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਰਾਸ਼ੀ ਦਾ ਸਿਰਫ 0.2% ਤੋਂ 0.4% ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੋਟਰ ਅਤੇ ਹੈਲਥ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁਣ ਅਜਿਹੇ ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਚੇਤਾਵਨੀ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਪਾਲਿਸੀ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਸਮਝਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ 'ਗਾਰੰਟੀ' ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਕਾਫੀ ਸਖ਼ਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। 'ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਫੈਸਲੇ' (Change of heart) ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਵਿਆਹ ਰੱਦ ਹੋਣ 'ਤੇ ਕਲੇਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਕਸਰ 'Force Majeure' ਕਲਾਜ਼ ਤਹਿਤ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੈਕਟਰ ਦਾ ਵਾਧਾ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਕੰਪਨੀਆਂ ਕਿੰਨੀ ਸਰਲਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।