ਇਹ ਵੱਡੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵਲੋਂ ਲੋੜਵੰਦ ਆਬਾਦੀ ਲਈ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਸਕੀਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭੁਗਤਾਨ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜੀਵਨ ਜੋਤੀ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ (PMJJBY) ਨੇ ਜੀਵਨ ਬੀਮਾ ਲਈ 10.7 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ₹21,500 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ (PMSBY) ਨੇ ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਅਤੇ ਅਪੰਗਤਾ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ 1.84 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ₹3,660 ਕਰੋੜ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ 2015 ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। PMJJBY ਵਿੱਚ 27 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਅਕਤੀ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ PMSBY ਵਿੱਚ 58 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਆਮਦਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਟਲ ਪੈਨਸ਼ਨ ਯੋਜਨਾ (APY) ਨੇ 9 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਵਿੱਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵੱਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਕੀਮਾਂ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ?
PMJJBY 18-50 ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ₹436 ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ 'ਤੇ ₹2 ਲੱਖ ਤੱਕ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬੀਮਾ ਕਵਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। PMSBY 18-70 ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਮਹਿਜ਼ ₹20 ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ 'ਤੇ ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਅਪੰਗਤਾ ਲਈ ₹2 ਲੱਖ ਅਤੇ ਅੰਸ਼ਕ ਅਪੰਗਤਾ ਲਈ ₹1 ਲੱਖ ਦਾ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। APY ਅਸੰਗਠਿਤ ਖੇਤਰ ਦੇ 18-40 ਸਾਲ ਦੇ ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ₹1,000 ਤੋਂ ₹5,000 ਤੱਕ ਦੀ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲੀਆ ਅੰਕੜੇ ਮਹਿਲਾ ਗਾਹਕਾਂ ਅਤੇ PMJDY ਖਾਤਾ ਧਾਰਕਾਂ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਡਿਜੀਟਲ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ
ਸਹੂਲਤ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਇੱਕ ਆਨਲਾਈਨ ਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪੋਰਟਲ ਵੀ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪੋਰਟਲ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਏ ਬਿਨਾਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਡਿਜੀਟਲ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੀਲ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਬੀਮਾ ਸਟਾਫ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ।
