Health Insurance ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁਣ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਜ਼ੋਨਾਂ (Premium Zones) ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਤੈਅ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਦਿੱਲੀ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ 'ਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਖਨਊ ਵਰਗੇ ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ Health Insurance ਪਾਲਿਸੀ ਲਈ ਲਗਭਗ 50% ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਦੇਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਸਾਲਾਨਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ₹15,111 ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਲਖਨਊ 'ਚ ਇਹ ਸਿਰਫ ₹10,012 ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ 'ਚ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਕਮਰਿਆਂ, ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਫੀਸ ਅਤੇ ਸਰਜਰੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋਣਾ ਹੈ।
ਇਸ ਜ਼ੋਨਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕਾਰਨ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਹਾਡੀ ਪਾਲਿਸੀ 'PAN-India' ਕਵਰੇਜ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਘੱਟ ਖਰਚੇ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਹੋ ਪਰ ਇਲਾਜ ਮਹਿੰਗੇ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ 'Co-payment' ਦੇਣੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਿੱਲ ਦਾ 20% ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸਾ ਖੁਦ ਭਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਲਾਨਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ 'ਤੇ ਹੋਈ ਬੱਚਤ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਖਰਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਜੈਪੁਰ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ₹10 ਲੱਖ ਦੀ ਪਾਲਿਸੀ ਮੁੰਬਈ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲੋਂ 15-25% ਸਸਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਲਾਜ ਮਹਿੰਗੇ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇਹ ਫਰਕ Co-payment ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੀ unfair ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨੌਕਰੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਬਦਲਦੇ ਹਨ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜ਼ੋਨਾਂ ਦੀ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਵਰਗੀਕਰਨ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਣਆਈਆਂ ਬਿੱਲਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ, ਸਿਰਫ ਘੱਟ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਦੇਖ ਕੇ ਪਾਲਿਸੀ ਨਾ ਚੁਣੋ। ਆਪਣੀਆਂ ਭਵਿੱਖੀ ਲੋੜਾਂ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ। ਵੱਧ 'Sum Insured' (ਜਿਵੇਂ ₹10 ਲੱਖ ਤੋਂ ₹20 ਲੱਖ) ਵਾਲੀ ਪਾਲਿਸੀ ਚੁਣਨਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਪਾਲਿਸੀ ਹੋਲਡਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਬਾਰੇ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਐਡਜਸਟ ਹੋ ਸਕੇ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕਲੇਮ (Claim) ਸਬੰਧੀ ਕੋਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾ ਆਵੇ।