ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਹੈਲਥ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁਣ ਸਮੋਕਿੰਗ ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਵਸੂਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਪਾਲਿਸੀ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਧਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਪਾਲਿਸੀ ਲੈਣ ਵੇਲੇ ਸਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਹੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਕਲੇਮ 'ਚ ਕੋਈ ਦਿੱਕਤ ਨਾ ਆਵੇ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੈਲਥ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਜੀਵਨ-ਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪਾਲਿਸੀ ਧਾਰਕਾਂ ਤੋਂ ਵਸੂਲੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ 'ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਲੋਕ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਗਰਟ/ਬੀੜੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਿਸੀ ਖਰੀਦਣ ਜਾਂ ਰੀਨਿਊ ਕਰਵਾਉਣ ਵੇਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੈਸੇ ਦੇਣੇ ਪੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਡਾਟਾ-ਆਧਾਰਿਤ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਮਾਡਲਾਂ (Risk Models) ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਆਦਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸਮੋਕਿੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾ-ਸਮੋਕਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਕਵਰੇਜ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਿਹਤ ਖ਼ਤਰਾ ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਸਬੰਧ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਵਧਾਉਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਮੋਕਰਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਜਾਂਚ ਵੀ ਕਰਵਾਉਣੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਖ਼ਰਚ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਪਾਲਿਸੀ ਧਾਰਕ 'ਤੇ ਹੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਸੇਵਨ ਵੀ ਹੁਣ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਅੰਡਰਰਾਈਟਿੰਗ (Underwriting) ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਮਿਆਰੀ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਾਂ ਨਿਯਮਿਤ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੌਰਾਨ ਫਲੈਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਨਾਲ ਲਿਵਰ, ਦਿਲ ਅਤੇ ਪੈਨਕ੍ਰੀਅਸ (Pancreas) ਵਰਗੇ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇੰਸ਼ੋਰਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੀਮਤ ਨਿਰਧਾਰਨ ਮਾਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕਲੇਮ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਲਈ ਡਿਸਕਲੋਜ਼ਰ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?
ਪਾਲਿਸੀ ਧਾਰਕਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਾਲਿਸੀ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਚਾਈ ਦੱਸੀ ਜਾਵੇ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਪਾਲਿਸੀ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਲਈ ਸਮੋਕਿੰਗ, ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਸੇਵਨ ਵਰਗੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਬਾਰੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੁਕਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਇਸ ਨੂੰ 'ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਥਾਂ ਦਾ ਗੈਰ-ਖੁਲਾਸਾ' (Non-disclosure of material facts) ਮੰਨ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਕਲੇਮ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੁੱਦਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸਿਹਤ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਆਦਤ ਲੁਕਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਇੰਸ਼ੋਰਰ ਕਲੇਮ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਦੇਰੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਆਦਤਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਅਯੋਗ (Uninsurable) ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਖੁਲਾਸਾ ਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਅਤੇ ਸਹੀ ਖੁਲਾਸੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਲੇਮਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਿਸੀ ਦੀਆਂ ਮਿਆਰੀ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਾਲਿਸੀ ਧਾਰਕਾਂ ਲਈ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਵਿਚਾਰ
ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਖ਼ਤਰੇ-ਆਧਾਰਿਤ ਕੀਮਤ ਨਿਰਧਾਰਨ (Risk-based pricing) ਨੂੰ ਹੋਰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਪਾਲਿਸੀ ਧਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਅੰਡਰਰਾਈਟਿੰਗ ਇੰਡਸਟਰੀ-ਵਿਆਪੀ 'ਲਾਸ ਰੇਸ਼ੀਓ' (Loss Ratios) ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ – ਇਹ ਉਹ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਹੈ ਜੋ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੰਸ਼ੋਰਰ ਕੁੱਲ ਵਸੂਲੇ ਗਏ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਲੇਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਪੈਸਾ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਲਾਂਕਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਇੰਸ਼ੋਰਰ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਿਹਤ ਸਥਿਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਲਿਸੀ ਧਾਰਕ ਲਈ ਮੁੱਖ ਗੱਲ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਹਤ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਆਦਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਲਿਸੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਪ-ਟੂ-ਡੇਟ ਅਤੇ ਸਹੀ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਡਾਕਟਰੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੌਰਾਨ ਕੋਈ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਨਾ ਰਹੇ।