ਮੀਰਤ ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਕ੍ਰਿਕਟ ਬੈਟ ਬਣਾਉਣ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਸਗੋਂ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹੱਬ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਮਦਦ ਅਤੇ ਵਧਦੀ ਮੰਗ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਸਾਲਾਨਾ **₹20,000 ਕਰੋੜ** ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦਾ ਮੀਰਤ ਸ਼ਹਿਰ ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਕ੍ਰਿਕਟ ਬੈਟਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੁਣ ਐਥਲੈਟਿਕਸ, ਬੈਡਮਿੰਟਨ, ਫੁੱਟਬਾਲ, ਜਿਮਨਾਸਟਿਕਸ ਅਤੇ ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਵਰਗੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਵੀ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨਕ ਉਦਯੋਗ ਹੁਣ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ ₹15,000 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ₹20,000 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਾਣ ਇਕਾਈਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਦਾ ਅਸਰ
ਇਸ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੀ 'ਇਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਇਕ ਉਤਪਾਦ' (ODOP) ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ 'ਖੇਲੋ ਇੰਡੀਆ' ਵਰਗੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਨੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੇਸ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਸ਼ੀਨਰੀ 'ਤੇ 50% ਤੱਕ ਦੀ ਸਬਸਿਡੀ ਅਤੇ ਵਿਆਜ-ਮੁਕਤ ਕਰਜ਼ੇ ਵਰਗੇ ਵਿੱਤੀ ਲਾਭ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੀਤੀਆਂ ਨੇ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਉਤਪਾਦਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਅਤੇ ਵਧਦੀ ਘਰੇਲੂ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ: ਲੱਕੜੀ ਤੋਂ ਪਰੇ
ਮੀਰਤ ਦੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਲੱਕੜ ਦੇ ਬੱਲਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਲਾਸਟਿਕ ਅਤੇ ਫਾਈਬਰ-ਆਧਾਰਿਤ ਖੇਡ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ ਹੈ। Buchi Sports ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁਣ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ 8,000 ਤੋਂ 10,000 ਪਲਾਸਟਿਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਬੈਟਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਨਵੇਂ ਮਾਡਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ
ਇਸ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਵਧਾਏ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਾਲ, ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਲਗਭਗ 1% ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 9-10% ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਕਮੀ ਦੂਰ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਨੂੰ ਸਥਿਰਤਾ ਮਿਲੀ ਹੈ।
ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ: ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ (Infrastructure) ਦੀ ਵੱਡੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਿਰਮਾਤਾ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਸਪੋਰਟਸ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਪਾਰਕ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਐਲਾਨਾਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਦਮ ਇਸ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਗਲੋਬਲ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਣਗੇ। ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕਮਾਉਣਾ ਇਸ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਹੇਗਾ।