ਭਾਰਤ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਦਮ: ਵਰਤੇ ਗਏ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲ (UCO) ਨੂੰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ

ਉਦਯੋਗਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਸੰਭਾਵੀ ਸਰੋਤ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਖਪਤ ਲਗਭਗ 27.82 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ, 2024-25 ਤੱਕ ਲਗਭਗ 3.7 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਵਰਤੇ ਗਏ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲ (UCO) ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ (recover) ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਉਦਯੋਗਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਸੰਭਾਵੀ ਸਰੋਤ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਹਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ UCO ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਹੁਤ ਖੰਡਿਤ (fragmented) ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ UCO ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁੱਲ ਪੋਲਰ ਕੰਪਾਊਂਡਸ (total polar compounds) 25% ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ। ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਉਤਪਾਦਨ ਵਰਗੇ ਰਸਮੀ ਚੈਨਲਾਂ ਤੱਕ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ (supply chain) ਵੀ ਪਤਲੀ ਅਤੇ ਖੰਡਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੀਆਂ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ (aggregators) ਨਾਲ ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਲਿੰਕੇਜ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ

ਰਿਪੋਰਟ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ UCO ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰੱਖਣਾ ਇਸਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਘੱਟ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣਾ ਹੈ। ਅੰਦਾਜ਼ਨ $2–3 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ ਸਰਫੈਕਟੈਂਟ ਮਾਰਕੀਟ, ਜੇਕਰ ਇਹ ਜੀਵ-ਆਧਾਰਿਤ (bio-based) ਇਨਪੁਟਸ 'ਤੇ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਾਲਾਨਾ 2 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਤੱਕ UCO ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਸਟੇਨੇਬਲ ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਫਿਊਲ (SAF) ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਰੁਝਾਨ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਮੌਕਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। 2027 ਤੱਕ SAF ਬਲੈਂਡਿੰਗ ਦਾ ਸਿਰਫ 1% ਟੀਚਾ ਵੀ ਸਾਲਾਨਾ ਲਗਭਗ 0.20 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ UCO ਦੀ ਮੰਗ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਅੱਗੇ ਦਾ ਰਾਹ

ਇਸ ਵਰਤੇ ਗਏ ਤੇਲ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਥਿਰਤਾ ਟੀਚਿਆਂ (sustainability goals) ਲਈ ਇੱਕ 'ਰਣਨੀਤਕ ਚੱਕਰ-ਕਾਰਬਨ ਸਰੋਤ' (strategic circular-carbon resource) ਵਜੋਂ ਦੇਖਣਾ ਇੱਕ ਵਿਹਾਰਕ ਵਿਕਲਪ ਹੈ। UCO ਨੂੰ ਰਸਾਇਣਕ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਮੌਜੂਦਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪੈਮਾਨਾ (scale), ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਇਕਸਾਰਤਾ (consistency) ਅਤੇ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ (traceability) ਵਰਗੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੈਟਵਰਕ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ, ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਨੀਤੀਆਂ ਤੇ ਉਦਯੋਗ ਤਾਲਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਇਸ ਭਰਪੂਰ ਕੂੜੇ ਤੋਂ ਜਲਵਾਯੂ (climate) ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਹਨ।