ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਸਾਇਜ਼ ਅਤੇ ਵਾਧੇ ਦੀ ਗਤੀ
ਭਾਰਤੀ ਨਿਊਟ੍ਰਾਸਿਊਟੀਕਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਲ 2024 ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਮੁੱਲ ਲਗਭਗ USD 6.11 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ USD 32.14 ਬਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਲ 2030-2033 ਤੱਕ ਇਹ ਅੰਕੜਾ USD 11.55 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ USD 75.81 ਬਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਦਰ (CAGR) ਲਗਭਗ 10% ਤੋਂ 20% ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਗਲੋਬਲ ਔਸਤ 4.78% ਤੋਂ 8% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਫੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਧੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ, ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਅਤੇ ਮੋਟਾਪਾ, ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਧ ਰਹੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ। ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਵਧਣਾ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲਾ
ਆਰਥਿਕ ਕਾਰਕਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੇ ਬਦਲਾਅ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹਨ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ (Gen Z ਅਤੇ Millennials) ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਬਤ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਗਏ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਆਮ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਦਾਅਵਿਆਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਕੇ ਖਾਸ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹੱਲਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰਸਨਲਾਈਜ਼ਡ ਨਿਊਟ੍ਰੀਸ਼ਨ ਅਤੇ 'ਗੋਲੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ' (beyond-the-pill) ਫਾਰਮੈਟਾਂ ਦੀ ਪਸੰਦ, ਇੱਕ ਜਾਗਰੂਕ ਖਪਤਕਾਰ ਵਰਗ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਾਫੀ ਸਖ਼ਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ Dabur ਅਤੇ Patanjali Ayurved ਵਰਗੀਆਂ ਘਰੇਲੂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ Amway ਅਤੇ Himalaya Wellness Company ਵਰਗੀਆਂ ਗਲੋਬਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਕਾਨੂੰਨੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੱਕ
ਇਸ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭਾਰਤੀ ਨਿਊਟ੍ਰਾਸਿਊਟੀਕਲ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮਿਆਰ ਅਥਾਰਟੀ (FSSAI) ਮੁੱਖ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਿਯਮ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ 'ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ' (disease risk reduction) ਸੰਬੰਧੀ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੇਂਦਰੀ ਡਰੱਗਜ਼ ਸਟੈਂਡਰਡ ਕੰਟਰੋਲ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ (CDSCO) ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਚਰਚਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੋਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 1 ਜਨਵਰੀ, 2026 ਤੋਂ, FSSAI ਸਾਰੇ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਨਜ਼ੂਰੀਆਂ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤਾਂ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪਵੇਗੀ। ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ, 2020 ਤੋਂ 2023 ਦਰਮਿਆਨ, ਲਗਭਗ 20-40% ਨਿਊਟ੍ਰਾਸਿਊਟੀਕਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਨਕਲੀ ਹੋਣ, ਗੁੱਡ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸਿਜ਼ (GMP) ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਾ ਕਰਨ, ਬੇਬੁਨਿਆਦ ਦਾਅਵਿਆਂ ਜਾਂ ਦਵਾਈ ਵਰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਕਾਰਨ ਰੱਦ ਜਾਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਕਲੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁਨ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਕਾਰਨ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਅਤੇ ਕੀਮਤ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਵੀ ਇਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।