ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ 'ਚ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਹੁਣ **48%** ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਕਲੀਨਿਸ਼ੀਅਨ ਰੋਜ਼ਾਨਾ AI ਟੂਲਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਸਿਰਫ **26%** ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਵਧਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਨਾਲ, **69%** ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ 2030 ਤੱਕ AI ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਗੁਆਉਣ ਦਾ ਡਰ ਸਤਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
Detailed Coverage
AI ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ
ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ AI ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੋ ਮੁੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ: ਖਾਸ ਹੈਲਥਕੇਅਰ AI ਟੂਲਜ਼ ਅਤੇ ਆਮ AI ਪਲੇਟਫਾਰਮ। ਜਿੱਥੇ 34% ਯੂਜ਼ਰ ਸਿਹਤ-ਸਬੰਧੀ AI ਟੂਲਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ 56% ਅਜੇ ਵੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਆਮ AI ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। AI ਸਿਸਟਮਾਂ 'ਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਮਿਲਿਆ-ਜੁਲਿਆ ਹੈ। 35% ਡਾਕਟਰ AI ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ 57% ਦਰਮਿਆਨਾ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਡਾਕਟਰ AI ਨੂੰ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਲਈ ਸਹਿਜ ਤਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਗੰਭੀਰ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਲਈ ਅਜੇ ਵੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਕਮੀ
ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਕਲੀਨਿਕਾਂ ਵਿੱਚ AI ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਇਸਤੇਮਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ। ਸਿਰਫ 45% ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ AI ਦੀ ਸਹੀ ਸਿਖਲਾਈ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਸਿਰਫ 18% ਨੂੰ AI ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਕਾਫੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 46% ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਿਰਫ 27% ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ AI ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਹੀ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ (Governance) ਹਨ।
ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ
ਸਾਲ 2030 ਤੱਕ, ਲਗਭਗ 80% ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ AI ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਾਥੀ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਇਸ ਉਮੀਦ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, 69% ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ AI-ਆਧਾਰਿਤ ਆਟੋਮੇਸ਼ਨ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਖੁੱਸ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਸਿਹਤ ਅਦਾਰੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨੈਤਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਕਮੀ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਈ, ਤਾਂ AI ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਘੱਟ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕਲੀਨਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਗਲਾ ਪੜਾਅ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਹਸਪਤਾਲ ਕਿੰਨੀ ਜਲਦੀ AI ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ-ਨਾਲ-AI-ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਦੇਖਭਾਲ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।