WHO ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ: ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 8 ਵਿੱਚੋਂ 1 ਵਿਅਕਤੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਿਹਾ

ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਸੰਕਟ ਡੂੰਘਾ ਹੋਇਆ, ਫੰਡਿੰਗ ਦੀ ਭਾਰੀ ਕਮੀ

ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਦਾ ਸੰਕਟ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਹੁਣ 1 ਅਰਬ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਵੱਲ ਘੱਟ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੀਆਂ ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਚਿੰਤਾ (Anxiety) ਅਤੇ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ (Depression) ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਅਸਰ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਪੰਗਤਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਤਪਾਦਕਤਾ (Productivity) ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਕਾਰਨ ਸਾਲਾਨਾ ਟ੍ਰਿਲੀਅਨਾਂ ਡਾਲਰਾਂ ਦਾ ਘਾਟਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਫੰਡਿੰਗ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਵਧ ਰਹੀ ਅਪੰਗਤਾ

ਸਰਕਾਰਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਖਰਚ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕੁੱਲ ਸਿਹਤ ਬਜਟ ਦਾ ਔਸਤਨ ਸਿਰਫ਼ 2% ਹੈ। ਇਹ ਅੰਕੜਾ 2017 ਤੋਂ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਗਾਤਾਰ ਘੱਟ ਫੰਡਿੰਗ ਕਾਰਨ ਵੱਡਾ ਫਰਕ ਹੈ: ਅਮੀਰ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ $65 ਤੱਕ ਖਰਚ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗਰੀਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ $0.04 ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਘੱਟ ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 10% ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਮਿਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਮੀਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਧੇ ਅਤੇ ਅਸਿੱਧੇ ਖਰਚੇ 2016 ਵਿੱਚ $2.5 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਸਨ, ਜਿਸ ਦੇ 2030 ਤੱਕ ਦੁੱਗਣੇ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਲਗਭਗ $1 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਦਾ ਘਾਟਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 12 ਅਰਬ ਕੰਮਕਾਜੀ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਵਿਕਾਰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅਪੰਗਤਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਪੰਗਤਾ ਨਾਲ ਬਤੀਤ ਕੀਤੇ ਹਰ 6 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 1 ਸਾਲ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੇ

ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 359 ਮਿਲੀਅਨ ਅਤੇ 332 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। 1990 ਤੋਂ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 50% ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਇਸ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ ਕਿ ਚਿੰਤਾ ਜਾਂ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਸਿਰਫ਼ 1/4 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਇਲਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ WHO ਅਨੁਸਾਰ ਘੱਟ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੀਆਂ ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 75% ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੇਖਭਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।

ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ: ਇੱਕ ਵਧਦੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ

ਹਰ ਸਾਲ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 740,000 ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਯਾਨੀ ਹਰ 43 ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੌਤ। 15-29 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਮੌਤ ਦਾ ਤੀਜਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੀ ਦਰ ਵੱਧ ਹੈ, ਔਰਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਘੱਟ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੀਆਂ ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸਥਿਰ ਖਰਚੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀਗਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਰਹੇ

ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਦੇ ਭਾਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਖਰਚਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, 2017 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਖਰਚਾ ਗਲੋਬਲ ਸਿਹਤ ਬਜਟ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ 2% ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਿਰਤਾ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਕਮੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਗਤ ਸਮੱਸਿਆ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਮੀਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ($65) ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ($0.04) ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਖਰਚੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਦੇਖਭਾਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਨੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ।

ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਘੱਟ ਫੰਡਿੰਗ ਦਾ ਟਕਰਾਅ

ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ 2025 ਤੱਕ $352 ਮਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ 2024 ਤੋਂ 150% ਵੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਵਾਧਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਘੱਟ ਫੰਡਿੰਗ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ। WHO ਨੇ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ, ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗਠਨ, ਵਰਕਫੋਰਸ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਲਾਜ ਦੇ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਖਰਚੇ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਵਧਦੀ ਮੰਗ, ਤਕਨੀਕੀ ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਦੀ ਤਰਜੀਹ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਨਾ ਨੀਤੀ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਸਰੋਤ ਵੰਡ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਲ ਹੈ।