ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਮੀਥੇਨ ਲੀਕ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ: ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਦਾ ਨਵਾਂ ਖਤਰਾ!

ਖੋਜ ਦੇ ਤੱਥ (Research Findings)

ਕਾਰਬਨ ਮੈਪਰ (Carbon Mapper) ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਸਟਾਪ ਮੀਥੇਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ (SPM) ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਡਾਟਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਉਹ ਸਥਾਨ ਹਨ ਜੋ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ 3.7 ਤੋਂ 10.5 ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਤੱਕ ਦੀ ਉੱਚਤਮ ਨਿਕਾਸੀ ਦਰ (Emission rates) ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ। ਸਥਿਤੀ ਇੰਨੀ ਗੰਭੀਰ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ 5 ਟਨ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਨਿਕਾਸੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਵੀ ਲਗਭਗ 10 ਲੱਖ ਵੱਡੀਆਂ SUV ਗੱਡੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਂ 500-ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੇ ਕੋਲਾ-ਆਧਾਰਿਤ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਜਿੰਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਮੀਥੇਨ: ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸ

ਮੀਥੇਨ ਇੱਕ ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ (CO2) ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਨੇੜਲੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਕੜਦੀ ਹੈ। 20 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ, ਮੀਥੇਨ CO2 ਨਾਲੋਂ 86 ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਪਕੜਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਨਰਜੀ ਏਜੰਸੀ (IEA) ਅਨੁਸਾਰ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਖੇ ਗਏ ਗਲੋਬਲ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 30% ਵਾਧਾ ਮੀਥੇਨ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਪੱਧਰ ਹੁਣ ਪੂਰਵ-ਉਦਯੋਗਿਕ ਪੱਧਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 2.5 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੈ।

ਊਰਜਾ ਖੇਤਰ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ

ਊਰਜਾ ਖੇਤਰ ਮੀਥੇਨ ਨਿਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨੀ ਹੈ। IEA ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕੱਲੇ 2024 ਵਿੱਚ 145 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਮੀਥੇਨ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 80 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਸੰਚਾਲਨ ਤੋਂ ਆਇਆ। ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸੈਕਟਰ ਤੋਂ ਮੀਥੇਨ ਨਿਕਾਸੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਤਰੀਕਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ 70% ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਕਾਸੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਭਵ ਹੱਲ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।

ਹੋਰ ਗਲੋਬਲ ਮੀਥੇਨ ਐਮੀਸ਼ਨ ਹੌਟਸਪੌਟਸ

ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੀਥੇਨ ਨਿਕਾਸੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਦੇਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਮਰੀਕਾ (ਟੈਕਸਾਸ) ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ (ਸਿੰਧ) ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੈਂਡਫਿੱਲਾਂ (Landfills) ਵੱਲ ਵੀ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੈਂਡਫਿੱਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੀਥੇਨ ਸੁਪਰ-ਐਮੀਟਰ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਕੜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਪ੍ਰੈਲ 2022 ਵਿੱਚ ਉਥੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਲੀਕ ਦੀ ਘਟਨਾ 400 ਟਨ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ 6.8 ਕਰੋੜ ਕਾਰਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠਿਆਂ ਚੱਲਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਸੀ।

ਇਹਨਾਂ ਵੱਡੇ ਨਿਕਾਸੀ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨਾ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ (Climate change) ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ.