ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 'ਸਾਲ ਹਾਰਟਵੁੱਡ ਬੋਰਰ' (sal heartwood borer) ਨਾਮਕ ਕੀੜੇ ਦੇ ਹਮਲੇ ਕਾਰਨ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ **1,56,319** ਸਾਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜੋ **ਮਾਰਚ 2027** ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ।
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਡਿੰਡੋਰੀ ਅਤੇ ਅਨੂਪਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਤਪੁਰਾ-ਮੈਕਲ (Satpura-Maikal) ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕੀੜੇ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਸਖ਼ਤ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਸਤੰਬਰ 2026 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਇਹ ਸੈਨੀਟੇਸ਼ਨ ਕੰਮ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਆਖਰੀ ਉਪਾਅ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਟਾਈ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ
ਡਿੰਡੋਰੀ ਵਿੱਚ 1,46,784 ਅਤੇ ਅਮਰਕੰਟਕ (ਅਨੂਪਪੁਰ) ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 9,535 ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਨ੍ਹਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ₹2 ਪ੍ਰਤੀ ਕੀੜਾ ਇਨਾਮ ਵੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਹੁਣ ਤੱਕ 19 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੀੜੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਖਤਰਾ
ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸਥਾਨਕ ਕਬਾਇਲੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ 'ਤੇ ਵੀ ਸਿੱਧਾ ਵਾਰ ਹੈ। ਨਰਮਦਾ ਅਤੇ ਸੋਨ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕੈਚਮੈਂਟ ਏਰੀਆ ਵਿੱਚ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕਟਾਈ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਖੋਰ (Soil Erosion) ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਗੜਨ ਦਾ ਡਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਕਟਾਈ ਨਾਲ ਹੀ ਮਸਲਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੀਫੋਰੈਸਟੇਸ਼ਨ (Reforestation) ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।