ਡਰੋਨ ਹਮਲਿਆਂ ਕਾਰਨ ਰੂਸ ਦੀਆਂ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਰੂਸ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪੈਟਰੋਲ ਮੰਗਵਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਗਲੋਬਲ ਐਨਰਜੀ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਖਤਰਿਆਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦਾ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰੂਸ ਅੱਜ ਖੁਦ ਤੇਲ ਦੀ ਕਿੱਲਤ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਡਰੋਨ ਹਮਲਿਆਂ ਨੇ ਰੂਸ ਦੀਆਂ ਅਹਿਮ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ NORSI, Perm, ਅਤੇ Yaroslavl ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਰੂਸ ਦੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਸਮਰੱਥਾ ਘੱਟ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮੰਗ ਦੇ 70% ਤੱਕ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਨਿੰਗ ਅਤੇ ਐਕਸਪੋਰਟ ਬੈਨ ਵਰਗੇ ਸਖ਼ਤ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣੇ ਪਏ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਵਪਾਰਕ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਮੋੜ
ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਭਾਰਤ ਰੂਸ ਲਈ ਪੈਟਰੋਲ ਦਾ ਸਪਲਾਇਰ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰਿਆ ਹੈ। ਜੂਨ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ 2026 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਭਾਰਤੀ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਤੋਂ 10 ਲੱਖ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੈਸੋਲੀਨ ਰੂਸ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ Nayara Energy ਦਾ ਨਾਮ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਦਿੱਗਜ ਕੰਪਨੀ Rosneft ਦੀ ਵੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਹੈ।
ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਇਹ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ 'ਸ਼ੈਡੋ ਟੈਂਕਰਾਂ' ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਦੇ ਤੱਟਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਾਰਨ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਖਰਚੇ ਕਾਫੀ ਵੱਧ ਗਏ ਹਨ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਐਨਰਜੀ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਜੋਖਮ (Operational Risk) ਵਧਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਮਾਰਕੀਟ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਰੂਸ ਨੇ ਜਨਵਰੀ 2027 ਤੱਕ ਗੈਸੋਲੀਨ ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਡੀਜ਼ਲ ਦੇ ਐਕਸਪੋਰਟ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਅਹਿਮ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਰੂਸ ਆਪਣੀ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਪਾਰਕ ਰੂਟ 'ਤੇ ਕਿੰਨੀ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।