ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇ ਦੀ ਭਾਰੀ ਕਿੱਲਤ ਕਾਰਨ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ **1,500 MW** ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ। ਰਾਜਪੁਰਾ ਅਤੇ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ ਅੱਧੀ ਸਮਰੱਥਾ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਦਯੋਗਿਕ ਹੱਬਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਕੱਟ ਲੱਗਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਊਰਜਾ ਢਾਂਚਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੋਲੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਆਈ ਦਿੱਕਤ ਕਾਰਨ ਸੂਬੇ ਦੇ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੀ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ 1,500 MW ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ Nabha Power Limited ਦਾ ਰਾਜਪੁਰਾ ਪਲਾਂਟ ਅਤੇ Vedanta ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ Talwandi Sabo Power Limited ਆਪਣੇ ਕੁੱਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਿਰਫ 50% 'ਤੇ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਉਦਯੋਗਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਇਸ ਬਿਜਲੀ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਮੋਹਾਲੀ ਅਤੇ ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ ਵਰਗੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰਾਂ 'ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਨ (Production) ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਲਾਗਤਾਂ (Operational costs) ਵੀ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। Punjab State Power Corporation Limited (PSPCL) ਲਈ ਹੁਣ ਚੁਣੌਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਉਤਪਾਦਨ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿੰਗੇ ਭਾਅ 'ਤੇ 'ਓਪਨ ਮਾਰਕੀਟ' ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਖਰੀਦਣੀ ਪਵੇਗੀ, ਜੋ ਸਿੱਧਾ ਸਰਕਾਰੀ ਖਜ਼ਾਨੇ 'ਤੇ ਬੋਝ ਪਾਵੇਗੀ।
ਕੀ ਇਹ ਸਿਰਫ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ?
ਸਥਿਤੀ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ। ਸਤੰਬਰ 2026 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 50 ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਕੋਲ ਕੋਲੇ ਦਾ ਸਟਾਕ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੁੱਲ 224 GW ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਕੋਲ ਸਿਰਫ 9 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਕੋਲਾ ਬਚਿਆ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਹੁਣ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕੋਲੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਕਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਬਹਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਕੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦੀ ਹੈ।