ਇਰਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ Masoud Pezeshkian ਨੇ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਮਰੀਕਾ ਆਰਥਿਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਟਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਨੇਵਲ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ Strait of Hormuz ਬੰਦ ਰਹੇਗਾ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਗਲੋਬਲ ਐਨਰਜੀ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਤੇਲ ਦੇ ਮਹਿੰਗੇ ਹੋਣ ਦਾ ਡਰ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
Strait of Hormuz ਦਾ ਮਸਲਾ ਹੁਣ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ BRICS Summit ਦੌਰਾਨ ਇਰਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ Masoud Pezeshkian ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਫ੍ਰੀਜ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਐਸੇਟਸ (Frozen Assets) ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨੇਵਲ ਆਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਇਹ ਰੂਟ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 20% ਤੇਲ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ (LNG) ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਹੈ। 28 ਫਰਵਰੀ 2026 ਤੋਂ ਇਸ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਐਨਰਜੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਮਚੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਭਾਰਤ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਤੇਲ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋੜ ਦਰਾਮਦ (Import) ਕਰਦਾ ਹੈ, ਲਈ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਕਾਫੀ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਹੈ। ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਸਿੱਧਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੰਪੋਰਟ ਬਿੱਲ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਅਤੇ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਦਾ ਖਰਚਾ
ਇਸ ਟਕਰਾਅ ਕਾਰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੀਮਾ (Maritime Insurance) ਅਤੇ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਦਾ ਖਰਚਾ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਾਰਸੀ ਖਾੜੀ (Persian Gulf) ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਹੁਣ ਭਾਰੀ ਕੀਮਤ ਚੁਕਾਉਣੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਸਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁਨਾਫ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਅੱਗੇ ਕੀ?
ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੁਣ Oman ਵਰਗੇ ਵਿਚੋਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲਬਾਤ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਡਿਪਲੋਮੈਟਿਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੋਈ ਨਰਮੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੀ ਐਨਰਜੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਸਟੈਬੀਲਿਟੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ੀ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।