ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ (Capacity Utilisation) ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਅਗਸਤ **2026** ਦੌਰਾਨ **70.2%** ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਸੋਲਰ ਅਤੇ ਵਿੰਡ ਐਨਰਜੀ ਵੱਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਗ੍ਰਿਡ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਅਜੇ ਵੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਨਿਰਭਰ ਹੈ ਦੇਸ਼?
ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਖਪਤ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਪੂਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਇਸੇ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 66.3% ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਵਧ ਕੇ 70.2% ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਗਸਤ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕੋਲਾ-ਅਧਾਰਿਤ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ 11.7% ਦਾ ਵਾਧਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਬਦਲਾਅ
ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਸੋਲਰ ਅਤੇ ਵਿੰਡ ਐਨਰਜੀ ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਜਦੋਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 22,000 ਤੋਂ 23,000 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੇ ਨਵੇਂ ਥਰਮਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੇ ਕੰਟਰੈਕਟ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਅਗਲੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਹੋਰ 85,000 ਮੈਗਾਵਾਟ ਥਰਮਲ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਰਿਕੁਆਇਰਮੈਂਟ ਨੂੰ 55% ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 40% ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਚਰਚਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਸੁਨੇਹਾ
NTPC ਅਤੇ JSW Energy ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਵਿੱਚ ਕੋਲਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨ ਐਨਰਜੀ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੰਪਨੀਆਂ ਕਿੰਨੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਕੰਟਰੈਕਟਸ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ 'ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।