ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ LPG ਕੁਨੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਕਮੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਅਗਸਤ 2026 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ **62 ਲੱਖ** ਘਰੇਲੂ ਉਪਭੋਗਤਾ ਘੱਟ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੱਧ ਪੂਰਬ (Middle East) ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਅਤੇ PNG ਵੱਲ ਵੱਧਦੇ ਝੁਕਾਅ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਬਣੀ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਿਹਾ LPG ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੁਣ ਸੁਸਤ ਪੈਂਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 33.39 ਕਰੋੜ ਸੀ, ਜੋ ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਘੱਟ ਕੇ 32.77 ਕਰੋੜ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ 1% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਹੈ, ਜਦਕਿ 2015-16 ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਿਰਫ 14.86 ਕਰੋੜ ਸੀ।
ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਆਡਿਟ ਦਾ ਦਬਾਅ
ਇਸ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਗਲੋਬਲ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ 90% LPG ਦਰਾਮਦ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਤੇਲ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ (OMCs) ਨੇ ਨਵੇਂ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕਰਨ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਆਧਾਰ-ਅਧਾਰਿਤ ਬਾਇਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਆਡਿਟ ਰਾਹੀਂ ਨਕਲੀ ਅਤੇ ਅਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਖਾਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਬਸਿਡੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸੁਚਾਰੂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
PNG ਵੱਲ ਵੱਧਦਾ ਰੁਝਾਨ
ਸਾਰੇ ਉਪਭੋਗਤਾ LPG ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਹੇ, ਸਗੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖਪਤਕਾਰ Piped Natural Gas (PNG) ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੀ 6 ਲੱਖ ਨਵੇਂ PNG ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਕਦਮ ਵਜੋਂ ਦੇਖ ਰਹੀ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਸੰਕੇਤ
ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਅਸਰ ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ 'ਤੇ ਵੀ ਦਿਖੇਗਾ। ਜਿੱਥੇ Indian Oil Corporation, Bharat Petroleum, ਅਤੇ Hindustan Petroleum ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਗਾਹਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟਣਾ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ City Gas Distribution (CGD) ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਮੌਕਾ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 26.3 ਲੱਖ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਘਟੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਅਜੇ ਵੀ 9.93 ਕਰੋੜ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।