LPG ਸੰਕਟ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਮੰਡਰਾਇਆ! ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੇ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਸਪਲਾਈ 'ਚ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ, ਕੀਮਤਾਂ ਚੜ੍ਹੀਆਂ

ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਤਣਾਅ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ LPG ਸਪਲਾਈ 'ਤੇ ਪਾਈ ਮਾਰ

ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਅਹਿਮ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਪਾਰਕ ਰੂਟਾਂ 'ਤੇ ਪੈ ਰਹੇ ਖਤਰੇ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਲਈ ਰਸੋਈ ਗੈਸ (LPG) ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਨੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਗਭਗ 46,000 ਟਨ ਗੈਸ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ 20% ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਗੰਭੀਰ ਕਮੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, Nayara Energy Ltd. ਵੱਲੋਂ ਮਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭਾਰਤ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਘਾਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 100,000 ਟਨ ਦੀ ਮੰਗ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਪਲਾਈ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ, ਮਈ ਲਈ 650,000 ਟਨ ਵਾਧੂ ਸਪਲਾਈ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣੀ ਪਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਮਾਤਰਾ ਹੁਣ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ (United States) ਤੋਂ ਮੰਗਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਤੇਜ਼, ਪਰ ਮਹਿੰਗੀ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਪਲਾਈ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਕਮੀ ਦਰਮਿਆਨ ਰਿਫਾਇਨਰਾਂ 'ਤੇ LPG ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਦਬਾਅ

ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ Indian Oil Corporation (IOCL) ਅਤੇ Bharat Petroleum Corp. ਸਮੇਤ ਭਾਰਤੀ ਰਿਫਾਇਨਰਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ-ਮਾਰਜਿਨ ਵਾਲੇ LPG ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਤੁਰੰਤ ਉਪਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। 11 ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਵਾਲੀ IOCL, ਰਿਫਾਇਨਿੰਗ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। Nayara Energy Ltd. ਵੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, LPG ਨੂੰ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਰੁਖ ਮੋੜਨ ਨਾਲ ਰਿਫਾਇਨਰਾਂ ਦੀ ਮੁਨਾਫੇਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਤਪਾਦਨ ਲਾਈਨਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ LPG ਬਾਜ਼ਾਰ, ਜੋ 2023 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 15 ਅਰਬ USD ਦਾ ਸੀ, Pradhan Mantri Ujjwala Yojana ਵਰਗੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਕਾਰਨ ਸਥਿਰ ਵਾਧੇ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ ਪਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਾਲਣਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਕਮੀ ਇਸ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਰਾਮਦ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੰਗ ਦਾ 40-60% ਹੈ।

ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ 'ਚ ਰੁਕਾਵਟ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਵਾਧਾ

ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ਼ ਹਾਰਮੂਜ਼ (Strait of Hormuz), ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ 30% ਗਲੋਬਲ ਸਮੁੰਦਰੀ LPG ਨਿਰਯਾਤ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ 90% ਤੋਂ ਵੱਧ LPG ਦਰਾਮਦ ਲਈ ਇੱਕ ਜੀਵਨ-ਰੇਖਾ ਹੈ, ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਊਰਜਾ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਗਲੋਬਲ LPG ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਆਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਈ ਬੈਂਚਮਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੀਮਤ ਸਮਰੱਥਾ ਕਾਰਨ ਅਮਰੀਕੀ ਟਰਮੀਨਲ ਫੀਸਾਂ ਦਹਾਕੇ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ; ਚੀਨ ਨੇ ਬਾਲਣ ਨਿਰਯਾਤ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵੀਅਤਨਾਮ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨੇ ਰਾਸ਼ਨਿੰਗ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਦਰਾਮਦ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਲੋਬਲ ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕਿੰਨੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਕਟ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਤੋਂ ਪਰੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ, LNG, ਅਤੇ ਰਿਫਾਈਨਡ ਬਾਲਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗਲੋਬਲ ਊਰਜਾ ਝਟਕਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

LPG ਸੰਕਟ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਰਥਿਕ ਦਬਾਅ ਵਧਿਆ

LPG ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਘਰਾਂ 'ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਆਰਥਿਕ ਦਬਾਅ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਆਪਣੇ ਮੀਨੂ ਘਟਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਮਾਈਗ੍ਰੈਂਟ ਵਰਕਰ ਵੱਧਦੀ ਜੀਵਨ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਸਤਾਂ ਐਕਟ (Essential Commodities Act) ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਟਰਾਂ 'ਤੇ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਘਰੇਲੂ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ ਕਾਰਨ ਵਪਾਰਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ Nayara Energy ਨੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦਿਖਾਈ ਹੈ, ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਿਕਰੀ ਵਾਧਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। IOCL ਅਤੇ Nayara, ਹੋਰ ਰਿਫਾਇਨਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਘੱਟ-ਮਾਰਜਿਨ ਵਾਲੇ LPG ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਵਿੱਤੀ ਬੋਝ ਝੱਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਡਿਵੀਡੈਂਡ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ IOCL ਦਾ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 4.88% ਦਾ ਯੀਲਡ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਦਰਾਮਦ ਨਿਰਭਰਤਾ (ਮੰਗ ਦਾ ਲਗਭਗ 60%), ਨਾਂਮਾਤਰ ਰਣਨੀਤਕ LPG ਭੰਡਾਰ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਚੌਕਪੁਆਇੰਟ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਬਦਲਾਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਮਈ ਤੱਕ LPG ਸਪਲਾਈ ਤੰਗ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਜੂਨ ਤੋਂ ਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਪਰ ਕਾਫੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ।

ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹੱਲ: ਊਰਜਾ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਿਆਉਣਾ

ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਮਈ ਤੱਕ LPG ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਤੰਗ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਜੂਨ ਤੋਂ ਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਧੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ। ਤੁਰੰਤ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਲਈ ਨਿਰੰਤਰ ਕੂਟਨੀਤਕ ਯਤਨਾਂ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਨੂੰ ਰੂਟ ਬਦਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਹੱਲ LPG 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਭਿੰਨ ਪਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਊਰਜਾ ਮਿਸ਼ਰਣ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਈਪਡ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕੁਕਿੰਗ, ਅਤੇ ਬਾਇਓ-ਫਿਊਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰਣਨੀਤਕ ਊਰਜਾ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨਾ। ਇਹ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਘਟਨਾ ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਾਉਣ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਚੌਕਪੁਆਇੰਟਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਦਰਾਮਦ ਰੂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਿਆਉਣ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।