ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਥਾਨੌਲ (Ethanol) ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ ਹੈ। ਅਗਸਤ 2026 ਤੱਕ ਕੁੱਲ **895 ਕਰੋੜ ਲੀਟਰ** ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚੋਂ **70%** ਹਿੱਸਾ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਅਨਾਜ (Grain-based) ਤੋਂ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਣਨੀਤਕ ਬਦਲਾਅ ਖੰਡ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
All India Distillers' Association (AIDA) ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ 2025-26 ਦੇ ਇਥਾਨੌਲ ਸਪਲਾਈ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਲਈ ਹੈ। ਕੁੱਲ 895 ਕਰੋੜ ਲੀਟਰ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚੋਂ 624 ਕਰੋੜ ਲੀਟਰ ਸਿਰਫ਼ ਅਨਾਜ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਗੰਨੇ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ 271 ਕਰੋੜ ਲੀਟਰ ਹੀ ਆਇਆ ਹੈ।
ਮੱਕੀ ਅਤੇ ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਰੋਲ
ਅਨਾਜ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੱਕੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 345 ਕਰੋੜ ਲੀਟਰ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ Food Corporation of India (FCI) ਵੱਲੋਂ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਾਧੂ ਚੌਲਾਂ ਤੋਂ 214 ਕਰੋੜ ਲੀਟਰ ਅਤੇ ਖਰਾਬ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਅਨਾਜ ਤੋਂ 64 ਕਰੋੜ ਲੀਟਰ ਇਥਾਨੌਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ, ਗੰਨੇ ਦਾ ਰਸ, B-heavy ਅਤੇ C-heavy ਮੋਲਾਸਿਸ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕੁੱਲ 271 ਕਰੋੜ ਲੀਟਰ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਰਹੇ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸਥਿਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਡਿਸਟਿਲਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਮੁਨਾਫੇ (Margins) 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਨਾਜ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਅਤੇ ਫੂਡ ਇਨਫਲੇਸ਼ਨ (Food Inflation) ਦਾ ਡਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਅਨਾਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ, ਤਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਫਿਲਹਾਲ ਉਦਯੋਗ ਨੇ ਆਪਣੇ 1,048 ਕਰੋੜ ਲੀਟਰ ਦੇ ਕੰਟਰੈਕਟ ਦਾ 85% ਹਿੱਸਾ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ Flex-Fuel Vehicles (FFVs) ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ Sustainable Aviation Fuel (SAF) ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਤਰੱਕੀ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਨਾਜ ਦੇ ਖਰੀਦ ਮੁੱਲ (Procurement prices) ਹੀ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਨਗੇ ਕਿ ਕਿਹੜੀ ਕੰਪਨੀ ਕਿੰਨਾ ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾ ਸਕੇਗੀ।