ਭਾਰਤੀ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਲਈ ਮੁਸੀਬਤ ਵਧ ਗਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Crude Oil) ਦੀਆਂ ਸਪਾਟ ਕੀਮਤਾਂ ਫਿਊਚਰ ਰੇਟਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ **$22** ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਗਲੋਬਲ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਅਤੇ ਅਸਲ ਖਰੀਦ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵੱਡੇ ਫਰਕ ਕਾਰਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ (Profit Margins) ਸੁੰਗੜ ਰਹੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਤੇਲ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੌਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ (Import) ਦੀ ਲਾਗਤ ਗਲੋਬਲ ਕੀਮਤਾਂ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੋਕ Brent ਫਿਊਚਰਜ਼ ਨੂੰ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੀਮਤ ਚੁਕਾਉਣੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ। 1 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ 22 ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, Brent ਕਰੂਡ ਦੀ ਸਪਾਟ ਕੀਮਤ ਨਵੰਬਰ ਫਿਊਚਰਜ਼ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਗਭਗ $12 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਮਹਿੰਗੀ ਰਹੀ, ਅਤੇ 15 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਇਹ ਫਰਕ ਵੱਧ ਕੇ $22 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ।
ਫਿਊਚਰਜ਼ ਅਤੇ ਅਸਲ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਫਰਕ
ਤੇਲ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਕਮਾਈ 'ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਫਿਊਚਰ ਐਕਸਚੇਂਜ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਮਾਰਕੀਟ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਪਲਾਇਰ ਮਹਿੰਗੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਮੰਗ ਰਹੇ ਹਨ। ਚੂੰਕਿ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਡਿਲੀਵਰੀ ਤੋਂ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਝੌਤੇ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਅੰਤਿਮ ਇਨਵੌਇਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਹਿੰਗਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਐਕਸਚੇਂਜ ਡੇਟਾ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
ਮੁਨਾਫੇ (GRM) 'ਤੇ ਅਸਰ
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ 'Gross Refining Margin' (GRM) ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪੈਟਰੋਲ, ਡੀਜ਼ਲ ਅਤੇ ਜੈੱਟ ਫਿਊਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਵਧਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਮੁਨਾਫਾ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। Indian Oil Corporation, Bharat Petroleum, Hindustan Petroleum, ਅਤੇ Reliance Industries ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨਲ ਖਰਚੇ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰੋਫਿਟ ਮਾਰਜਿਨ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਤਿਮਾਹੀ ਨਤੀਜਿਆਂ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਦੀ ਟਿੱਪਣੀ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਵਧੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਸਿਰਫ ਅਸਥਾਈ ਹਨ ਜਾਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।