ਭਾਰਤ ਦੇ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇ ਦਾ ਸੰਕਟ: ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਛਾਲ, ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਸਾਵਧਾਨ

ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਤੰਬਰ 2026 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੱਕ ਇਹ ਸਟਾਕ ਘਟ ਕੇ 27.14 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 38 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਸੀ। ਇਸ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਲਗਭਗ 57 ਪਲਾਂਟ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਲੋੜੀਂਦੇ ਕੋਲੇ ਦਾ 25% ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਸੰਕਟ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਮੌਨਸੂਨ ਅਤੇ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ

ਕੋਲੇ ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਓਡੀਸ਼ਾ, ਝਾਰਖੰਡ ਅਤੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਰਗੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੈ। ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਖਨਨ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਰਸਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਕੋਲਾ ਖਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

ਮਾਰਕੀਟ 'ਤੇ ਅਸਰ

ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਵਧਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਕਾਰਨ Indian Energy Exchange 'ਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਗਸਤ 2026 ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ 13.938 ਬਿਲੀਅਨ ਯੂਨਿਟ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਵਪਾਰ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ Day-Ahead Market ਵਿੱਚ ਕੀਮਤਾਂ 22% ਵਧੀਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ Real-Time Market ਵਿੱਚ ਕੀਮਤਾਂ 30% ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ₹4.41 ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਜੋਖਮ

ਬਿਜਲੀ ਵੰਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ (DISCOMs) ਲਈ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਮਹਿੰਗੀ ਬਿਜਲੀ ਖਰੀਦਣ ਦਾ ਬੋਝ ਗਾਹਕਾਂ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮਾਰਜਿਨ 'ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ Coal India ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਾਰਕੀਟ ਹੁਣ ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਦੇ ਸੁਧਰਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।