ਹਾਰਮੂਜ਼ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਜਾਰੀ, ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਭੁਗਤਾਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ! ਮਾਰਕੀਟ 'ਚ ਭਾਰੀ ਉਛਾਲ

ਹਾਰਮੂਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਯਾਤਰਾ

'Desh Garima' ਵਰਗੇ ਭਾਰਤੀ ਟੈਂਕਰਾਂ ਨੇ ਹਾਰਮੂਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ 120-140 ਜਹਾਜ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਹੀ ਜਹਾਜ਼ ਲੰਘ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, 13 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦਸ ਭਾਰਤੀ-ਸਬੰਧਤ ਟੈਂਕਰਾਂ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਯਾਤਰਾ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਦਰਾਂ 'ਚ ਰਿਕਾਰਡ ਵਾਧਾ

ਇਸ ਸਾਰੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਦਰਾਂ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ। ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਤੋਂ ਚੀਨ ਦੇ ਰੂਟ 'ਤੇ ਵੈਰੀ ਲਾਰਜ ਕ੍ਰੂਡ ਕੈਰੀਅਰ (VLCC) ਦੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦਰਾਂ ਮਾਰਚ 2026 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ $423,000 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਜੰਗੀ-ਜੋਖਮ ਬੀਮਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਵੀ ਵਧ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਖਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਵਿੱਤੀ ਸੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ IRGC ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿੱਤੀ ਸੌਦੇ ਜਾਂ ਭੁਗਤਾਨ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨੂੰ 'ਫੇਕ ਨਿਊਜ਼' ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਇਨਕਾਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਹੋਈਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਇਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ IRGC ਦੀਆਂ ਗਨਬੋਟਾਂ ਦੁਆਰਾ 'Sanmar Herald' ਅਤੇ 'Jag Arnav' ਵਰਗੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣਾ ਪਿਆ ਸੀ।

ਭਾਰਤ ਦੀ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ 'ਤੇ ਅਸਰ

ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਦਾ ਲਗਭਗ 88% ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਆਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ ਅੱਧਾ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਹਾਰਮੂਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੁਕਾਵਟ ਪ੍ਰਤੀ ਬਹੁਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਕੀਟ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ $10 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਆਯਾਤ ਬਿੱਲ $13-14 ਬਿਲੀਅਨ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਮਹਿੰਗਾਈ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਲੂ ਖਾਤੇ ਦੇ ਘਾਟੇ (current account deficit) ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਚ 2026 ਵਿੱਚ, ਜੇਕਰ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ $126 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਹਾਰਮੂਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਦਾ ਬੰਦ ਹੋਣਾ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਊਰਜਾ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਲੋਬਲ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਘਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। LNG ਅਤੇ ਖਾਦਾਂ ਵਰਗੇ ਆਯਾਤ ਵੀ ਖੇਤਰੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਕਾਰਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜੋਖਮਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਗਲੋਬਲ ਟੈਂਕਰ ਮਾਰਕੀਟ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਸੈਕਟਰ

ਗਲੋਬਲ ਟੈਂਕਰ ਮਾਰਕੀਟ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਸਥਿਰਤਾ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਅਸਥਿਰ ਹੈ। VLCC ਫਰੇਟ ਦਰਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਮਰੀਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਉਦਯੋਗ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 70% ਦਾ ਵਾਧਾ ਦੇਖਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਾਈ ਵਿੱਚ 61% ਸਲਾਨਾ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (SCI) ਦਾ P/E ਰੇਸ਼ੋ ਲਗਭਗ 12.90x ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮਾਰਕੀਟ ਕੈਪ ਲਗਭਗ ₹14,000 Cr ਹੈ।

ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਹਾਰਮੂਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ IRGC ਨੂੰ ਭੁਗਤਾਨ ਤੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਇਨਕਾਰ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉੱਚ ਫਰੇਟ ਦਰਾਂ, ਵਧਦੀਆਂ ਬੀਮਾ ਲਾਗਤਾਂ, ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਜੋਖਮ ਗਲੋਬਲ ਊਰਜਾ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਯਾਤ ਲਾਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਰਹੇਗਾ।