ਇਰਾਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਥਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ 45 ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਲੈਕਲਿਸਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤੀ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਨੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਭਾਰਤੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਅਤੇ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਖਰਚੇ ਵਧਣ ਦਾ ਡਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਰਾਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਬਣੇ 'Persian Gulf Strait Authority' ਵੱਲੋਂ 45 ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਲੈਕਲਿਸਟ ਕਰਨ ਨਾਲ ਗਲੋਬਲ ਐਨਰਜੀ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਵਿੱਚ ਹਲਚਲ ਮਚ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲਾ LNG ਟੈਂਕਰ 'Disha' ਅਤੇ ਬਲਕ ਕੈਰੀਅਰ 'Maha Roos' ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਤਹਿਰਾਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜਹਾਜ਼ 'Strait of Hormuz' ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਰਸਤਾ ਹੈ।
ਜੋਖਮ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਨੁਕਸਾਨ
ਇਰਾਨੀ ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ ਸਾਫ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਭਾਰੀ ਜੁਰਮਾਨੇ ਲਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ ਜਹਾਜ਼ ਨਿਸ਼ਾਨੇ 'ਤੇ ਹਨ ਜੋ 'ship-to-ship' ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਰਤੀ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਨੇ ਹੁਣ 'delivered-basis' ਖਰੀਦ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਮਾਨ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਫਰੇਟ ਅਤੇ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਖਰਚਿਆਂ 'ਤੇ ਪਵੇਗਾ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟੇਗੀ, ਭਾੜਾ ਵਧਣਾ ਤੈਅ ਹੈ। ਸਾਊਦੀ ਅਰਾਮਕੋ (Saudi Aramco) ਅਤੇ ਅਬੂ ਧਾਬੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਇਲ ਕੰਪਨੀ (ADNOC) ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਸਪਲਾਈ ਰੁਕਾਵਟ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਭਾਰਤੀ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਮੁਨਾਫੇ ਦੇ ਮਾਰਜਿਨ (Profit Margins) ਨੂੰ ਇਸ ਵਧਦੀ ਲਾਗਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਾਇਮ ਰੱਖ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।