ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਗਭਗ **50%** ਕੋਲੇ-ਅਧਾਰਿਤ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇ ਦਾ ਗੰਭੀਰ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿੱਚ **23.4%** ਦੇ ਉਛਾਲ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਕਾਰਨ ਸਟਾਕ ਸਿਰਫ **6** ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ **19-20** ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਾਵਰ ਸੈਕਟਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਬਾਲਣ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਵੱਡੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਦੇਸ਼ ਦੇ 176 ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 85 ਪਲਾਂਟਾਂ ਕੋਲ ਲੋੜੀਂਦੇ ਕੋਲੇ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ 25% ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਬਚਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਲਗਭਗ 207 GW ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮੰਗ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਫਰਕ
ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਉਛਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। Grid Controller of India ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ 10 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ 23.4% ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਚਾਲੂ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਛਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ ਮੰਗ ਵਿੱਚ 10.2% ਦਾ ਵਾਧਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕੋਲਾ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਘਰੇਲੂ ਕੋਲਾ ਉਤਪਾਦਨ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ 5 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲਾ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ 3.2% ਦੀ ਕਮੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ Coal India ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਆਈ ਅਸਥਿਰਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਾਵਰ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ 4% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵਧਦੀ ਖਪਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਚੇਤਾਵਨੀ
ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ, ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਕੋਲ ਕੋਲੇ ਦਾ ਸਟਾਕ ਸਿਰਫ 6 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮਹਿੰਗੇ ਮੁੱਲ 'ਤੇ ਕੋਲਾ ਖਰੀਦਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਟੈਰਿਫ (Tariffs) 'ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕੈਪ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਵਾਧੂ ਖਰਚਾ ਸਿੱਧਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਨੈੱਟ ਪ੍ਰੋਫਿਟ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।