ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਨੇ ਨਵੇਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮੰਗ **260 GW** ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ Indian Energy Exchange 'ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਉੱਚੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ **82** ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇ ਦਾ ਸਟਾਕ ਖਤਰਨਾਕ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਵੀ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਖਪਤ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਉਛਾਲ ਆਮ ਰੁਝਾਨਾਂ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। 5 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ 260 GW ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਸਤੰਬਰ ਤੇ ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਇਹ 250 GW ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਬਣੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਕੂਲਿੰਗ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੈ।
ਕੋਲੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇ ਦੇ ਸਟਾਕ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੈ। 15 ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਲੇ ਦਾ ਸਟਾਕ ਘਟ ਕੇ 17.9 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ 18.5 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁੱਲ 190 ਕੋਲਾ-ਅਧਾਰਿਤ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 82 ਪਲਾਂਟ ਇਸ ਵੇਲੇ 'ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ' ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਭਾਵ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਟਾਕ ਦਾ 25% ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਕੋਲਾ ਬਚਿਆ ਹੈ। ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਕੋਲੇ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਵੀ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਸੰਕੇਤ
ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਇਸ ਉੱਚੀ ਮੰਗ ਕਾਰਨ Indian Energy Exchange 'ਤੇ ਸਪੌਟ ਕੀਮਤਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ₹7 ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕੀਮਤਾਂ ਪਾਵਰ ਐਕਸਚੇਂਜ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਦੇ ਮਾਰਜਿਨ ਲਈ ਚੰਗੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਡਿਸਕਾਮ (DISCOMs) ਕੰਪਨੀਆਂ 'ਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਬੋਝ ਹੋਰ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਰੀਨਿਊਏਬਲ ਐਨਰਜੀ (Renewable Energy) ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਲਹਾਲ ਬੇਸ ਲੋਡ ਲਈ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ 'ਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਬਣੀ ਰਹੇਗੀ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕੋਲੇ ਦੇ ਸਟਾਕ, ਰੇਲਵੇ ਰੇਕ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਨੇੜਿਓਂ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਹੋਵੇਗੀ।